Далай ээжийн жас
Read in English
Сүм хийдийн нэр :
Далай ээжийн жас,
Ринченгийн жагсаалт дахь дугаар :
407
Ринченгийн жагсаалт дахь нэр :
Дальжийн хурал
Сүм хийдийн төрөл :
мэдэгдэхгүй
Байрлах аймаг :
Төв
Сум :
Баян-Өнжүүл сум
Аймгийн хуучин нэр :
Түшээт хан
Хуучин хошууны нэр :
Дайчин бэйсийн хошуу
Товч түүх :
Төв аймаг Баян өнжүүл сум. Далай ээжийн жас Хуучин Түшээт хан аймгийн Дайчин бэйсийн хошуу одоогийн Баян өнжүүл сумын төвөөс урагш Баян хошууны худгийн баруун талд энэ хурал төвхнөж байжээ.Энэ газар нь 1973 оноос өмнө хуучин Баян бараат сумын 2-р багийн нутагт байжээ.Далай ээжийн жас нь 100 гаруй ламтай Гомбо сахиус шүтдэг, өндөр гэгээн Занабазар өөрөө сахиусыг нь аравнайлж далай ээж гэж нэр өгсөн тухай нутгийн ахмадууд ярьдаг байжээ.Энэ жас нь чулуун шалтай, нэг модон дугантай унзад нь Цэрэндорж гэдэг хүн байжээ.Мөн Орогдол гэлэн, Сүхбазар, Дэмбээ зэрэг лам нар байсан байна./20-р зууны эхээр/ Тус жас дэргэдээ байсан Эрдэнэ овоо хэмээх овоог тахидаг ба зүүн хойно нь жасын ус болох Баян хошуу хэмээх худагтай байв.Намрын эхэн сарын шинийн 3-нд Майдар эргэх ба Майдрын овоо гэж тусгай овоотой байжээ.Мөн Ганжуур эргэх, Хайлан хурах зэрэг томоохон номын ёслолуудыг хийж гүйцэтгэдэг байв.Энэ хүрээнд Богдын хүрээнээс болон Дэлгэрийн чойроос лам нар ирж хурдаг байжээ.Жасын дэргэд дунд Баян хошуу гэдэг газар Хятад наймаачдын худалдааны мухлаг байсан байна.Далай ээжийн жас нь 1933 онд хаагдаж үйл ажиллагаа нь зогсчээ. /Баян өнжүүл сумын өндөр настан Батсанаа гуайтай хийсэн ярилцлагаас 2007.08.17/
Байршлын тайлбар :
Академич Б.Ринчен: Тал Булгийн хөндий
Сумын төвөөс урагшаа 90 км-т хуучин Баянбараатын 1, 2-р багийн нутагт баруун урагшаа Баянхошуу гэдэг газарт байрлана. Баянхошуу худаг нь тууриас зүүн талд бий. Жасын лам нар нь Эрдэнэ овоог тахидаг байсан. Дөрвөн талдаа Майдарын дөрвөн овоотой. Жасаас баруун хойшоо Хятадын пүүс байсан.
GPS хаяг :
North 45° 32’ East 106° 07’
Нийт талбайн хэмжээ:
Side1: У100 Side2: Ө150 Side3: Side4: Side5: Side6:
Сүм хэвээр хадгалагдан үлдсэн :
No
Судалгаа явуулах үеийн байдал :
The site is about 90 kilometres from the Sum centre, on the south, in a place called Bayankhoshuu. The well of the monks, Bayankhoshuu khudag, is on the east of the site. The ovoo called Erdene Ovoo is on the north, the monks used to worship it. On the four sides of the site the four ovoos of the Maitreya circumambulation (Maidariin 4 ovoo) are situated. On the north-west there was a Chinese store (Püüs) on the place called Dund Bayankhoshuu, on the hillside of Khamriin Naimaa (GPS: 46fok34.162, 106fok05.174, 1429 m). The monk Ad-Zana of the new temple in Adaatsag sum centre, living in Bayanönjüül sum, showed the site to the surveyors, and he also showed a place on the north/west (GPS 46fok32.610, 106fok08.292, 1408 m) in a valley where the books and worship objects were burnt in the purges.
On the site a small ovoo is erected on the north of the old temple building. It is marked with khadag ceremonial scarves. On the site the stone foundations of some buildings are visible.
The measure of the temple itself is 9x9 steps, and there is the foundation of an 5x5 steps Gonkhan (Tib. mgon khang), a separate chapel conjoining it on the north that was used for worship objects and images. (The ovoo is right on its north). The other remnants, said to be monks dwellings, and kitchen are on the north of it.
The stone foundations of two yurts are on the south of the temple remnants. There are stones scattered in the area showing that more buildings must have stood here but there cannot be made out. Pieces of brass pots and iron pins were found.
Ad-Zana monk informed the surveyors that in June, 2007 monks from Adaatsag sum centre came here to perform the Ganjuur ergekh circumambulation here.
Сүм хийд байгуулагдсан он :
Мэдээлэл байхгүй
Сүм хийд хаагдсан болон нураагдсан он :
Тухайн газарт баригдсан шинэ сүм, дугана :
No
Үүсгэн байгуулагчийн нэр, цол хэргэм (мэдэгдэж байвал):
Нэр, цол хэргэм : Өндөр Гэгээн Занабазар /Далай ээжид зориулан/ | Ярилцлагын дугаар: А 81
Сэргээн байгуулагдсан огноо :
Хуучин хийдэд сууж байсан лам нар
100
Хүснэгтийн дугаар :
ТӨБӨ 012
судалгааны баг :
Team: Д
