Khailantain khuree
Read in Mongolian
Name(s) of Temple :
Khailantain khuree,
Tibetan name(s) Cyrillic (DOMM 2007):
Гунгаалин
Tibetan name Wylie:
*kun dga' gling
Rinchen Number :
265
Rinchen Name :
Khailantain khuree, Baatar vangiin khuree, Gonkhilon khiid, Khatanbaatar vangiin khuree, Gungaalin
Type of Monastery/Temple:
Monastic School
Aimag where the temple is located:
Bulgan
Sum where the temple is located:
Khutag-Undur soum
Old Aimag Name :
Tusheet Khan
Old Khoshuu Name :
Baatar vangiin khoshuu
Historical Summary (In Mongolian only):
Булган аймаг Хутаг өндөр сум. Хайлантайн хүрээ Түшээт хан аймгийн Хатан баатар вангийн хошууны нутаг Хутаг Өндөр сумын төвөөс зүүн хойш 29 км-т Хайлантайн эх дунд Хайлантайн баруун зүүн эхний 2 голын бэлчэрт тус хүрээ төвхнөж байжээ.Богд хаант монгол улсын Олноо Өргөгдсөний 7-р он буюу 1917 онд Богд хаант Монгол улсын засгийн газраас Хатан баатар ван Магсаржавт гавьяаны шагнал болгон Сайн ноён хан аймгийн Итгэмжит бэйсийн хошуу, Түшээт хан аймгийн Дайчин чин вангийн хошуунаас нутаг таслан олгож Баатар вангийн хошууг шинээр байгуулсантай холбогдуулж Итгэмжит бэйсийн хошуу хүрээнээс хувь салган өгөх болоход Итгэмжит бэйс Цогточир ноён “...Би Намнангийн хүрээнийхээ бага зүүнийг өгнө...” хэмээгээд голдуу гурван Хайлантайн хуврагууд хурдаг Авгийн дацангаа хувь болгон өгчээ.Тэр дацанг ганцхан шөнийн дотор 100 гаруй үхэр тэргээр нүүлгэн дунд Хайлантйн баруун зүүн 2 голын бэлчэрт байрлуулан босгож “Баатар вангийн хүрээ” /Гонхилон, Гунгаалин хийд/ гэсэн нэр өргөмжилжээ.Нутгийн мужаан дархан Дашням, Яндаг, Цогт, Намжил, Лувсанноров, Дашдорж нар идэвхи зүтгэл гарган цаг наргүй зүтгэснээр Авгийн дацан, Цогчин дуган, Чойрын дацан, зүүн баруун дацан Дүйнхор, Ядамын дуганыг нэмэн барьж хүрээ бүрджээ.Хүрээг 1919 онд 200-гаад хуврагтай нээхэд Намнангийн хүрээний их зурхайч Чойжинжав зээрэмбэ равнайлжээ.Анхны хамба нь Хайлантайн Буд гавьж байв.Хүрээ нь Цогчин уншлага Ерөөлүүд маанийн бүтээл хурдаг, Чойртой, Долоон зиндаатай байжээ.Хүрээ мөн Цам Майдартай байсан ба Улаан сахиус 33 шүтээнтэй байв.Энд мөн Тугийн дацан гэж байсан ба Хатан баатрын оролцон ялсан тулалдаан бүрийн 42 туг, 4 буу, 11 сэлэм байсан тухай мэдээ байдаг.Олны дунд Хайлантын хүрээ гэж алдаршсан энэ хүрээ нарийн дэг журамтай гол шүтээн нь Очирваань бурхан байв.Хүрээний хурал номын үйл 1930-аад оноос улам жигдэрч 300 орчим лам хуврагтай болсон ба 1939 онд сүүлчийн удаа Цам Майдар болж хаагдсан байна.Хайлантайн хүрээнээс Буд, Балдан, Самбуу, Чой, Дашням, Өлзийхутаг, зэрэг ном эрдэмтэй гавьж нар Равжир гэлэн Барамсай дүвчин, Ванчигсүрэн Лхагважав, Жамц нарын чадалтай маарамбууд Гүржав, Сосор, Гэмпил наын алдарт унзадууд төрөн гарчээ.Дээрх мэдээ баримтуудаас үзвэл тус хүрээ нь 20-р зууны эхээр Богд хаант монгол улсын үеийн төгсгөл үахамд байгуулагдсан монголын шинэ түүхийн үеийн хамгийн сүүлчийн Отгон хүрээ байж болох юм.Түшээт хан аймгийн Дайчин вангийн хошуу Сайн ноён хан аймгийн Итгэмжит бэйсийн хошуунаас газар нутаг тусгаарлан байгуулагдсан энэ хошуу хүрээ 20 шахам жил оршин тогтносон хэдий ч богино хугацаанд ихээхэн бэхжин хөгжиж чадсан байна. Холбогдох эх сурвалж: 1.Хутаг өндөр сумын төвийн Намнан бий булаг хийдийн лам Дамдин Базартай хийсэн ярилцлагаас 2007.08.03 2.Л.Хайдав Ч.Баасанжаргал “Хантай хан нутаг минь” УБ 1999
Description of location :
The site is located 29 km north east of Khutag-Undur soum center and 29 km south west of Khantai bag center.
GPS coordinates :
North 49° 17’ East 102° 61’
Total site area:
Side1: Side2: Side3: Side4: Side5: Side6:
Revived temple on site :
No
Site status at the time of survey :
The ruins of 4 temples are visible. The site is covered by forest.
Revival of the old monastery/temple:
No
Founder's name and title (if known):
Name and title : Itgemjit beis Tsogt-Ochir - Interview Number: 001
Date of Revival:
Monks in Old Temple :
139 monks
139 monks
Form Number :
БУХУ 008
Survey Team :
Team E