Яргайтын сүм
Read in English
Сүм хийдийн нэр :
Яргайтын сүм,Баруун хурал,Яргайтын сүм,
Төвд нэр Уайли:
*ri bo dge rgyas dga' ldan bshad sgrub gling, *dga' ldan legs bshad bkra shis chos gling
Ринченгийн жагсаалт дахь дугаар :
852
Ринченгийн жагсаалт дахь нэр :
Баруун хурал
Сүм хийдийн төрөл :
мэдэгдэхгүй
Байрлах аймаг :
Өвөрхангай
Сум :
Өлзийт
Баг :
3-р баг
Аймгийн хуучин нэр :
Сайн ноён
Хуучин хошууны нэр :
Илдэн бэйлийн хошуу
Товч түүх :
Өвөрхангай аймаг Өлзийт сум Баруун хурал Хуучин Сайн ноён хан аймгийн Илдэн гүний хошуу одоогийн Өвөрхангай аймгийн Өлзийт сумын нутагт сумын төвөөс зүүн урагш Баруун хурал буюу Яргайтын сүм оршиж байжээ.Яргайтын хурлын 4 талд Баруун хайрхан уул, Яргайтын уул Яргайтын ам Хайлангийн худаг хэмээх газрууд бий.Энэ хурал нь сүм нэртэй нэг тоосгон байшин, нэг модон дуган, Дарь эхийн дуган гэсэн 3 дугантай байнга суудаг 20-оод ламтай байжээ.3 дуган нь гадуураа тоосгон хэрэмтэй баруун хойноо нэг суваргатай байжээ.Улаан сахиустай байсан ба модон дуган нь сахиусын дуганы үүрэг гүйцэтгэдэг.Сүм нэртэй тоосгон байшинг нь Богд ламын дуган гэж нэрлэж байв.Баруун хурал буюу Яргайтын хурал нь дэргэдээ бааюутай хажуудаа жастай байсан байна.Баруун хайрхан ууланд нэгэн овоог тус хурлынхан тахидаг байжээ.Байнгын хуралтай байсан ба өвлийн хурал зуны хурал гэж ялгадаг байсан байна.2000 гүрэмтэй 2000 гандантай хурал хурна.1 маарамба нэг гавьжтай, гэлэн сахилтай лам 4-5 байдаг байсан ба зоч лүүжинч лам хандмаа нар байгаагүй. Цам гардаггүй Нүгнээ сахиж байгаагүй, Майдар эргэж Хайлан хурж байжээ.Тус хурлыг 18-р зууны сүүлчээр Ишданзан хувилгаан үүсгэн байгуулсан гэж үздэг ба 1930-аад оны эхээр хаагдаж 1938 онд дуганууд нь бүрэн нураагджээ.Хаагдахын өмнө нь энэ хурлын тэргүүн лам нь хувилгаан Чимэддорж гэж хүн байжээ.Одоо голын дуганы тууриас өмнө зүгт 100 орчим метр зайд шинээр овоо босгожээ. Мөн 1991 онд Яргайтын сүмийн туурин дээр энэ хуралд сууж явсан өндөр настан лам Магалжав агсан санаачлан Яргайтын сумыг сэргээж Ганданлэгшиддашчойлин хийдийг сэргээн байгуулжээ. Хуучин Баруун хурлын гол шүтээн байсан Улаан сахиусыг дээрхи шинээр байгуулагдсан хийдэд өв залгамжлуулан тахижээ. / Өлзийт сумын иргэн 90 настай Түвдэн гуайтай хийсэн ярилцлагаас . 2007.07.25/
Байршлын тайлбар :
Баруун сүмийн уул, Баруун хайрхан, Яргайтын уул, Яргайтын ам, Хайлэнгийн худаг /рашаан/ сумын төвөөс зүүн урагшаа оршино. Хайлэнгийн дуганаас урагшаа 100м-т байсан одоо овоо босгосон. Өвөрхангай аймгийн толь:Дунд яргайтын уул
GPS хаяг :
North 46° 30’ East 103° 26’
Нийт талбайн хэмжээ:
Side1: У150 Side2: Ө100 Side3: Side4: Side5: Side6:
Сүм хэвээр хадгалагдан үлдсэн :
Yes
Судалгаа явуулах үеийн байдал :
The foundation of the main temple is visible in front of the newly built temple as well as the foundation of two other temples on the left and on the right side of the new temple. A new stupa was erected on the foundation of the old destroyed one. Old stonewalls and fences and ruins of buildings are visible as well.
Өөр зорилгоор ашиглагдах болсон :
The foundation of the main temple is visible in front of the newly built temple as well as the foundation of two other temples on the left and on the right side of the new temple. A new stupa was erected on the foundation of the old destroyed one. Old stonewalls and fences and ruins of buildings are visible as well.
Сүм хийд байгуулагдсан он :
XVII зууны сүүл үе
XVII зуун
Сүм хийд хаагдсан болон нураагдсан он :
Өөр зорилгоор ашиглагдах болсон :
The foundation of the main temple is visible in front of the newly built temple as well as the foundation of two other temples on the left and on the right side of the new temple. A new stupa was erected on the foundation of the old destroyed one. Old stonewalls and fences and ruins of buildings are visible as well.
Тухайн газарт баригдсан шинэ сүм, дугана :
Yes
Шинээр бүртгэгдсэн сүм хийдийн дугаар:
ӨХӨТ 007
Үүсгэн байгуулагчийн нэр, цол хэргэм (мэдэгдэж байвал):
Нэр, цол хэргэм : Ишданзан | Ярилцлагын дугаар: А 04
Нэр, цол хэргэм : Маналжав хамба | Ярилцлагын дугаар: А 04
Сэргээн байгуулагдсан огноо :
Хуучин хийдэд сууж байсан лам нар
70
20
Хүснэгтийн дугаар :
ӨХӨТ 006
судалгааны баг :
Team: Д
