Aman usny khiid
Read in Mongolian
Name(s) of Temple :
Aman usny khiid,Aman usny khiid,
Rinchen Number :
709
Rinchen Name :
Aman usny khiid
Type of Monastery/Temple:
Monastry
Aimag where the temple is located:
Övörkhangai
Sum where the temple is located:
Bayan-Undur
Old Aimag Name :
Tusheet Khan
Old Khoshuu Name :
Dalai günii khoshuu
Historical Summary (In Mongolian only):
Өвөрхангай аймаг Баян өндөр сум. Аман усны хийд. Хуучин халхын Түшээт хан аймгийн Далай гүний хошуу одоогийн Өвөрхангай аймгийн Баян өндөр сумын нутагт сумын төвөөс урагшаа 50-иад км-т Аман ус хэмээх газарт байсан тус хийдийн туурь бүхий газар нутаг нь одоогийн засаг захиргааны хуваарилалтаар Дундговь аймгийн Эрдэнэдалхй сумын нутагт орсон байна.Аму Усны хийд нь 1 модон дугантай 20 гаруй ламтай тогтмол хурал хурдаг жижигхэн хийд байжээ.Энд 10 хангал ихэвчлэн хурдаг байсан ба дуганы өмнө талд нэг сувраг босгосон байжээ.Тус хийд байсан Аман ус хэмээх газар нь Говь тал хээрийн бүсэд багтах бөгөөд хийдийн ойролцоо нэн эртний нэгэн худаг байсан байна.Хийдийн лам нар ойролцоох баян хэмээх жижиг овоог тахидаг байжээ.Аман усны хийдийн сүүлчийн тэргүүн лам нь Галсан гэлэн гэдэг хүн байсан бөгөөд энэ хийдийг хаагдахын өмнө сууж байсан лам хуврагууд болох Бадам тойн, Цэнд гэлэн, Баруун хүрээний унзад асан Даваа Ядамсүрэн нарын өвгөн лам нар 1980-аад оны дунд үе хүртэл энх тунх амьдарч байжээ. Чухам түүхийн аль цаг үед хэн гэдэг хүн үүсгэн байгуулсан нь тодорхойгүй боловч энэ хийд нь Далай гүний хошууны хошуу хүрээний жас байсан бололтой. Тус хийдийг 1937 онд бүрэн хааж лам нарыг нь хүчээр тараан бурхан тахил ном судрыг нь шатаан устгах үеэр Даваа унзад Ядамсүрэн лам нар зарим бурхан тахилыг нуун авч олон жил далд хадгалж явсаар 1990-ээд оны эхээр Баянөндөр сумын төвд байгуулагдсан шинэ Цэдэндаржаалин хийдэд өвлүүлсэн байна.Мөн Аман усны хийдийн 10 хангалаас Баянөндөр сумын Цэдэндаржаалин хийдэд Гомбо, Намсрай, Махгал сахиус бурхад дамжин ирж тахигдаж байна. Дээрх баримт мэдээллээс үзэхэд Аман усны хийд нь тухайн үедээ Түшээт хан аймгийн Далай гүний хошуунд багтаж байсан ба хошууны гол хүрээ болох Далай гүний хүрээ нь одоогийн Өвөрхангай аймгийн Есөн зүйл сумын төвийн ойролцоо төвхнөж байсан бөгөөд энэ хүрээний нэг жас нь одоогийн Дундгвь аймгийн Эрдэнэ далай сумын нутаг дэвсгэрт орсон дээрх Аман усны хийд мөн байна. /Баянөндөр сумын иргэн өндөр настан Базар гуайтай хийсэн ярилцлагаас/
Description of location :
There are the places named Aman us, Khar ovoo, Khuren ovoo, Ulaan tolgoi around the site. It was listed in Erdenedalai soum of Dundgovi aimag by Rinchen. Now this site is classified in Bayan-Undur soum of Uvurkhangai aimag.
GPS coordinates :
North 46° 07’ East 104° 28’
Total site area:
Side1: 70 Side2: 70 Side3: Side4: Side5: Side6:
Revived temple on site :
No
Site status at the time of survey :
Some square shaped foundations of buildings are visible. They are made of stones. There are no bricks on the site. There is an ovoo behind the complex. Many many fragments of pots are scattered throughout the area, mostly on its western side. Two of the remaining square-shaped remains have a mud floor. All the 4 remains are small, no more than 3-6m x 3-6m. Therefore it is not sure that they were temple buildings.
Date of establishment of the monastery/temple :
Unknown
Date of closing and destroying the monastery :
Revival of the old monastery/temple:
No
Founder's name and title (if known):
Name and title : Unknown - Interview Number:
Date of Revival:
Monks in Old Temple :
About 30
About 100
Form Number :
ӨХБР 068
Survey Team :
Team D
