Dechinravjaalin
Read in Mongolian
Name(s) of Temple :
Dechinravjaalin,
Tibetan name(s) Cyrillic (DOMM 2007):
Дэчинравжаалин
Tibetan name Wylie:
*bde chen rab rgyas gling
Rinchen Number :
19
Rinchen Name :
Ulaangomyn khuree, Zorigt khany khuree, Dechinravjaalin
Type of Monastery/Temple:
Monastic City
Aimag where the temple is located:
Uvs
Sum where the temple is located:
Ulaangom soum
Old Aimag Name :
Zasagt Khan
Old Khoshuu Name :
Dörvöd Dalai khanii khoshuu / Tögs khüleg Dalai khanii khoshuu
Historical Summary (In Mongolian only):
Увс аймаг. Улаангом сум.Улаангомын хүрээ Хуучин Дүрвэд далай хан аймгийн Юндэн зоригт ханы хошууны нутаг одоогийн Увс аймгийн төв Улаангом сумын төвийн орчимд Чандмань уулын өвөрт энэ хүрээ оршиж байжээ.Тус хүрээг анх үүсгэн байгуулагдсан тухай “...Улаангомын шашны эрх баригчдаас харьяат аймаг дахь Засгийн газрын төлөөлөгчид өгсөн тодорхойлолтоор тус хийдийн түүх намтарыг машид гарсан ХШ жарны эх гал туулай жилээс эхэлсэн гэх боловч тэр урьдаас 1747 оноос тодорхой эс мэдэх тул зурхайн литийн данзай ба Тэнгэрийн Тэтгэсний хорьдугаар /1755/ оны тэмдэгт бичиг зэрэг зүйлүүдийг баримталбаас ХШ жарны модон гахай /1755 он/ жил энэ газрын Лам аав хэмээх алдартай Лувсанамхай Баруун Зуугийн газар явж Жиг хийдийн зураг тэг, дэг жаягтай танилцаж буцаж ирээд тэр газрын журам дэглэм бас энэ газрын ёс заншил аль алиныг бодолцож тохируулан Чогчин хурал дуган үүсгэж өөрийн биеэр Ханбо сууж аажимдаа Улаангомд суурьшин “Дэчинравжаалин” хийд хэмээвэй.Түүнээс эхлэн одоо хүртэл ээлжилсээр 25 Ханбо суужээ” “энэ засвар 183 жил болсон.ХҮ жарны гал хулгана жил /1876 он/ цам бүжиг бүжиглэн эхэлжээ.Мөн жарны шороон туулай жил /1879 он/ Ховд голын Дашчойлин хэмээх дацан хурал тасарч, тусгайдаа гарсан.Мөн жил Улаангомын хүрээний Цаннид дацан тогтов.Мөн ХҮ жарны төмөр нохой жил /1910 он/ Дүйнхор дацан тогтов.Мөн жарны шороон морин жил /1918 он/ Жүд хэмээх дацан тогтоов.Мөн жарны төмөр мичин жил /1920 он/ Манба дацан тогтоов.Мөн жил Жанрайсэг хэмээх дацан тогтоов.Мөн жарны усан нохой жил /1922 он/ Лайчин хэмээх дацан тогтоов.Ийнхүү тус тус дацан сургуулиуд үүссэн гэхээс гадна гагцхүү Цогчин дацангаас бусад дацан тус бүр жаягтай тул тодорхой мэдүүлэв.Жич Цогчин дацанг жаяг хэмээх журам үгүй.Эрт урьдаас жил бүр хаврын эхэн сарын шинийн нэгнээс арван зургаан хоногийн ерөөлийн хуралтай.Өдөр бүр гурван удаа хурна.Мөн сүүлийн өдөр Майдар эргэнэ.Жил бүрийн зуны ба өвлийн сүүл сарын хорин есний өдөр цам гарна.Бас зуны дунд сард Маань Мэгзэм хэмээх хурлууд 5-7 хоног жил жилд хурна.Бас намар цагт Ганжуур хэмээх хурал өдөрт 5 удаа хурна.Өвлийн эхэн сарын 29-ний өдрөөс эхлэн Гамцад мөн сүүл сарын 24-нөөс эхлэн Гүдэрийн хурал хурж байсан болно...” гэсэн түүхийн эх сурвалж баримт эдүгээ Тагнуулын Ерөнхий Газрын архивт хадгалагдаж байна. Тус хүрээ нь хөгжлийнхөө дээд үед буюу 19-р зууны сүүлч 20-р зуны эхэн үеэр 7 дацан, 9дуган, 17 жастай, 1600-аад ламтай байжээ. Мөн хүрээний орчимд газар тариалан эрхэлж амьдардаг суурин амьдрал бүхий иргэд олноор төвлөрч байсан ба баруун монголд байсан хятадын худалдааны даашинхүүгийн пүүсийн мухлагууд болон оросын худалдаачдын мухлаг ч энд төвлөрч байв. Бас Юндэн зоригт ханы хошууны тамгын газар сууж байжээ. Улаангомын хүрээ нь 1932 онд баруун 4 аймагт гарсан лам нарын хөдөлгөөний дараа хурал номын үйл ажиллагаа нь ихээхэн суларч мөхөх шатандаа орсон ба 1937 оны эхээр бүрэн хаагджээ. Дээрхи баримтуудаас үзэхэд Улаангомын хүрээ нь 17-20-р зууны эхэн үеийн баруун монголын нийгэм улс төрийн амьдрал, худалдаа эдийн засаг, шашин соёлын томоохон төв байжээ. Ер нь энэ орчимд суурин амьдрал үүсч бий болсон үе бол Улаангомын хүрээг байгуулагдахаас ч өмнө Галдан бошигт хаан 1686 онд Хархираа голоос усалгааны суваг татаж анхны тариалангийн талбайг энд бий болгосон үеэс эхтэй гэж үздэг. Холбогдох эх сурвалж: 3. Ч.Банзрагч, Б.Сайнхүү.”Монголын хүрээ хийдийн түүх” УБ.2004 4. Увс аймгийн орон нутгийг судлах музейн тайлбарлагч Жанчидын Ширэндэвтэй хийсэн ярилцлагаас. 2007.06.07
Description of location :
The current condition makes it impossible to measure the historical site because the Ulaangom town is built on the historical site of Dechinravjaalan monastery. The site occupied an area south of Ulaangom town in Uvs province. Ulaangom town is located west of Uvs Lake which is south of Kharkhiraa mountain. To the south of the town is Kharkhiraa and to the north is Turgenii River. To the west of the province centre is a mountain called Ulaan Uul which has been worshiped since ancient times. The locals also believe that Ulaan Uul is a fierce mountain. To the north of Ulaan Uul is a spring which is good for curing liver and stomach-related illnesses. Originally the area had three springs and only one is now flowing. The Ulaan Uul is looked after by Ulaangom Monastic city’s monks who worship it on the 15th of each New Year. It is said that the worship of Ulaan Uul has been practiced since the establishment of Dechinravjaalin monastic city of Ulaangom. The area the establishment built is called “Bayan Chandmani”.
GPS coordinates :
North 49° 58’ East 092° 03’
Total site area:
Side1: 640 Side2: 4770 Side3: 64,0 Side4: 47,7 Side5: Side6:
Revived temple on site :
Yes
Site status at the time of survey :
It is impossible to calculate the exact dimensions of the Dechinravjaalin monastery city base. It is clearly noted in the section of historical site dimensions. Currently on the site are a temporary base for provincial oil production, an airport, a petrol station, a few apartment buildings, ger district, pavement, shops and a café, all of which have been built adjoining a newly built small monastery. The monastery is enclosed by a 100 x 100 sized fence and is located south of the historical site.
Date of establishment of the monastery/temple :
1754
Date of closing and destroying the monastery :
Revival of the old monastery/temple:
Yes
Registration number of the revived temple:
УВУГ 010
Founder's name and title (if known):
Name and title : G.Byambadorj - Interview Number: 001
Name and title : J.Shirendev - Interview Number: 002
Name and title : G.Chuluunbaatar - Interview Number: 003
Date of Revival:
Monks in Old Temple :
7 schools , 9 temples, 37 treasuries , 1260 monks
7 schools , 9 temples, 37 treasuries , 1260 monks
Form Number :
УВУГ 008
Survey Team :
Team А