Дашгүнгаадэжидлин хийд
Сүм хийдийн нэр : Дашгүнгаадэжидлин хийд
Байрлах аймаг :
Өвөрхангай
Сум :
Есөн зүйл сум Тахилтын баг
Товч түүх
Өвөрхангай аймаг Есөнзүйл сум. Дашгунгаадэгчилин хийд. Өвөрхангай аймгийн Есөнзүйл сумын төвөөс баруун урагш Зүйлийн хөндий хэмээх газарт анхдугаар богд Өндөр гэгээний хүй цөглөсөн нутагт байсан Зүйлийн суварганы хурлыг сэргээн 1992 онд Дашгунгаадэгчилин хэмээх энэхүү хийд байгуулагджээ. Уг хурлыг сэргээн шинэ хийдийг байгуулахад Цэнджав хамба, Норжмаа, Цэрмаа зэрэг настай лам нар манлайлан нутгийн сүсэгтэн олон идэвхийлэн оролцжээ. 1992 онд цогчин дуганаа босгосон бол 2001 онд Өндөр гэгээний яг хүй дарсан газарт мөргөлийн дуган босгожээ. Бас бурхан багшийн 8 суваргыг цогчин дуганыхаа ар талд 2001 онд босгосон байна. Одоогоор тус хийдэд байнгын суудаг лам байхгүй харин зуны эхэн сарын шинийн нэгнээс шинийн 15 хүртэл 15 хоног хурал хурж усан тахил 1000 зул өргөдөг. Энэ хуралд УБ, Эрдэнэзуу, Арвайхээрээс лам нар ирж хурдаг ажээ. Хийдийн гол шүтээн нь Улаан сахиус ба мөн Өндөр гэгээн богдоо шүтнэ.Хийдэд хамгийн ойр 8-10 кмт буй Төрболд хэмээх лам дүйцэн өдрүүдэд ирж тахил, зул хүжээ өргөж цогчин уншлагаа хийдэг байна. Тус хийдэд Зүйлийн хурлын нэлээд ном судар өвлөгдөж ирсэн ба хийдийг анх байгуулагдахад нь Улаанбаатар хотын Гандантэгчэнлин хийд, Хархорины Эрдэнэзуу хийдээс нэлээд анхаарч бурхан тахилын эд зүйлс, ном судар өргөж байжээ. Дашгунгаадэгчилин хийд нь халхын анхдугаар богд Өндөр гэгээний төрсөн нутаг, манай орны түүх соёлын аялал жуулчлалын нэг гол бүс нутагт байрлах учир ялангуяа зун, намрын цагт гадаад дотоодын аялагчид, мөргөлчид нэлээд ирэх боломжтой тул энэ нөөцийг ашиглан хийдийг байнгын хуралтай болгох цаашид шашин мөргөлийн нэг төв болгох боломжтой гэж үзэж байна. / Есөнзүйл сумын Тахилт багийн иргэн багш Намжилын Оюунтай хийсэн ярилцлагаас. 2007.05.27 /
Шинэ сүм хийдийн газар зүйн байдал болон хүрээлэн буй орчин:
Есөн зүйлийн голоос баруун зүгт Зүйлийн хөндий гэдэг газарт байна.Сумны төвөөс баруун урд зүгт
Шинээр байгуулагдсан : Revived
Байгуулагдсан огноо: 1992
Ринчений зураг дах дугаар :
851
Ринчений жагсаалт дах нэр :
Есөн зүйлийн хурал
Хуучин сүм хийдийн байршил дээр сэргээн байгуулагдсан эсхүл өөр газар сэргээн байгуулагдсан алин болох : Хуучин сүм хийдийн байршил дээр сэргээн байгуулагдсан
Хэрэв хуучин сүм хийдийн байршил дээр сэргээн байгуулагдсан бол тухайн тухайн хуучин сүм хийдийн бүртгэлийн (түүхэн газрын бүртгэлийн) дугаарыг бичнэ үү : ӨХЕЗ 009
Аль урсгал болох : Гэлүг
Founders/Refounders :
Цэрмаа лам агсан
Норжмаа лам агсан
Цэнджав хамба лам
Сүм хийдийн төрөл :
cүмхуучин хийдийн лам нар :
Хийдийн хурал ном: алин болохыг зурах :
Ямар хурал хурдаг болохыг бичнэ үү :
Өдөр тутмын хурал:
Сар тутмын хурал: яг ямар хурал хурдаг нь тодорхой биш байна.
Жилийн хурал: зуны эхэн сарын шинийн 1-15 нд усан тахил хийдэг.
GPS хаяг :
North 46° 24’ East 103° 47’
Тухайн сүм хийд дэхь шашны байгууламж (дацан сургууль, суварга гэх мэт) болон бусад байгууламж, тэдгээрийн зориулалт
1991 онд суварга босгосон дуганы баруун хойд талдаа
Ярилцлага өгсөн хүний овог, нэр, хаяг, эрхэлж буй ажил
Э.Оюун Өвөрхангай аймаг, Есөн зүйл сум, тахилгат баг 9 зүйл сум хийдийн хажууд суудаг бага сургуулийн багш хүн
Хэдэн фото зураг авсан :
15
Зураг авсан огноо: он :
2007-05-27 00:00:00
Materials:
| Temple ID | No | Authors name | Title/ description | Book/ Book extract/ leaflet/ other | Date Published | Where Published | Publisher | Collected by |
| ӨХЕЗ 010 | 0000-00-00 |
Судалгаа авсан өдөр Хэдэн фото зураг авсан :
2007-05-27
Тэмдэглэл :
The old monastery called Yesön züiliin khural moved to the site in the 19th century because of floods on the previous site about 500ms on the North-East of the new site. The monastery was revived by its old monks like Tsendjav, who became the abbot, Norjmaa, Tsermaa and others. It was revived in 1992, after a stupa was erected in 1991. Now it stands on the North-West of the temple. (The Övgön suvraga of Öndör Gegeen was rebuilt on its old site in 2004 nearby.)
Many artefacts of the old temple were saved by Chimeddorj and Batdelger and are kept in the temple (see pictures), like the picture of Öndör Gegeen.
At the beginning the temple had enough monks and held a variety of daily, monthly and annual ceremonies. Now that the old monks, including the abbot, Tsendjav, have passed away, the younger monks to study to Ulaanbaatar to Gandan monastery’s University and one of them to Tibet, only one adult monk remains along with some children. The adult monk, Törbold, lives 6 kilometres away, and is said to come every day to do the reading. However, the surveyors could not meet him. The main protector deity of the temple is Jamsran and the honoured deity is Öndör Gegeen.
The informant E. Oyuun said that on the 1-15th of the first summer month the Usan takhil (Water Offering) ceremony was held here. She also informed us that in summer many monks come from Ulaanbaatar. The longevity ceremony (Danshig, T. brtan bzhugs) is held here yearly in honour of Öndör Gegeen.
1.Шинэ сүм хийдийн нэр үргэлжлэл:
-сүм хийдийн улсын бүртгэлийн дугаар: 1040626 (1995.02.28)
Хүснэгтийн дугаар :
ӨХЕЗ 010
судалгааны баг :
Team: Д
Disclaimer
Идэвхтэй үйл ажиллагаа явуулж буй сүм хийдийн жагсаалтыг 2006/2007 оны судалгаанд суурилан гаргасан болно. Энэ нь тухайн үед дахин сэргээгдсэн байсан сүм хийдийн талаарх ерөнхий дүр зургийг харуулна. Уг судалгаа явагдснаас хойш олон зүйлс өөрчлөгдсөн нь эргэлзээгүй билээ.
The data on Active Temples was collected in 2006 (UB) / 2007 (National Survey). It provides a snapshot of the revival of the monasteries in Mongolia at that time. Undoubtedly many things will have changed since this survey was done.