Төгс буянтын хүрээний Дашжунайлин хийд
Сүм хийдийн нэр : Төгс буянтын хүрээний Дашжунайлин хийд
Байрлах аймаг :
Увс
Сум :
Түргэн сум
Шинэ сүм хийдийн газар зүйн байдал болон хүрээлэн буй орчин:
Түргэний голын савд буюу Хархираа Түргэны уулсын салбар Хавцалын аманд байрладаг. Сумын төвийг хавцалын боом гэнэ. Энэ нь Цагаан өвгөний тахилгатай нутаг юм. Цагаан өвгөний тахилга хийх тусгай жишиг бий. Энэ овоог жил бүрийн хаварт нутгийн иргэд хаварт ногоо тарих үедээ тахиж мөргөдөг. Ингэвэл тэр жилийн тариа ногоо ургадаг гэнэ. Өөр онцгой содон догшин газар байхгүй. Цагаан өвгөний тахилгыг “Тариачид” буюу газар тариалан эрхлэгчид түүний дотор Түргэний голын урд эргийн “урд таргийхан” тахиж, бөх барилдаж морь уралдаж байсан байна.
Шинээр байгуулагдсан : Revived
Байгуулагдсан огноо: 1990
Ринчений зураг дах дугаар :
20
Ринчений жагсаалт дах нэр :
Төгс буянтын хүрээ
Хуучин сүм хийдийн байршил дээр сэргээн байгуулагдсан эсхүл өөр газар сэргээн байгуулагдсан алин болох : Хуучин сүм хийдийн байршил дээр сэргээн байгуулагдсан
Хэрэв хуучин сүм хийдийн байршил дээр сэргээн байгуулагдсан бол тухайн тухайн хуучин сүм хийдийн бүртгэлийн (түүхэн газрын бүртгэлийн) дугаарыг бичнэ үү : УВТР 006
Аль урсгал болох : Улаан
Founders/Refounders :
Ч.Бямбаа / Увс аймгийн ардчилсан намын дарга/
Сүм хийдийн төрөл :
cүмхуучин хийдийн лам нар :
Хийдийн хурал ном: алин болохыг зурах :
Ямар хурал хурдаг болохыг бичнэ үү :
Өдөр тутмын хурал:
Сар тутмын хурал:
Жилийн хурал: Энэ жил анх удаа Майдар эргэнэ.
GPS хаяг :
North 50° 05’ East 091° 39’
Тухайн сүм хийд дэхь шашны байгууламж (дацан сургууль, суварга гэх мэт) болон бусад байгууламж, тэдгээрийн зориулалт
Хийдийн модон барилга дотроо 3 өрөөтөй. Гаднах байдал болоод дотоод тохижилт сайн хийгдсэн. 30 орчим сая төгрөгийн хөрөнгө оруулалт хийсэн. Сүмийн гол танхимд бурхан шүтээн, ном судар байрлуулсан. 20 илүү бурханы хөрөг бий. Сүмийн оройн хэсэгт 8 тахил, хүрдээр чимэглэсэн. Дун, бүрээ, цан, хонх зэргийг уншлага мөргөлийн үйл ажиллагаанд ашигладаг.
Ярилцлага өгсөн хүний овог, нэр, хаяг, эрхэлж буй ажил
С.Магалжав / ИТХ-ын ажилтан, Сүмийг үүсгэн байгуулагч /
Хэдэн фото зураг авсан :
14
Зураг авсан огноо: он :
2007-06-04 00:00:00
Materials:
| Temple ID | No | Authors name | Title/ description | Book/ Book extract/ leaflet/ other | Date Published | Where Published | Publisher | Collected by |
| УВТР 007 | 0000-00-00 |
Судалгаа авсан өдөр Хэдэн фото зураг авсан :
2007-06-04
Тэмдэглэл :
Асуулт 8. Ярилцлага өгсөн Магалжавын аав Сампил 5н настайгаасаа Төгсбуянтын хуралд шавилан сууж гэлэнгийн сахйил хүртсэн байна. 1912 оны хулгана жилд төрсөн 1990 оны үед 78 настайдаа бурхан болсон. 21 насандаа буюу 1933 хурлаас гарx энгийн болсон. 1937 онд баривчлагдаж 6 жилийн ял сонсож 4,5 жил суугаад суллагдсан. Социйлизмийн үед нэгдлийн мал маллаж байсан. Тэрээр Төгсбуянтын хийдийн гол дуган уулын бэлд байсан хэмээн ярьж байжээ. Ямар уулын бэлд оршиж байсныг олж чадахгүй. 1990 оны үед Сампил гуай хийдийн баруун талд тахиж байх овоо босгосон байна. Түргэн сумын төвийн дээд хэсэгт байрлах Дашжунайлин хийдийг ард иргэд Төгсбуянтын хийдйин үргэлжлэл хэмээн үздэг. Үүнийш санаачлагч нь Магалжав гуай бөгөөд АН-ын дарга Ч. Бямбаа санхүүжүүлсэн юм байна. Ч.Бямбаа нь одоо УБ хотод оршин сууж байна. Шинэ сүмийн хамгийн гол бэрхшээл нь тогтвор суурьшилтай ажиллах боловсон хүчин байхгүй, А.Анхбаяр хэмээх Энэтхэгт 2 жил суралцаж байсан залуу байдаг боловч хурал номын үйл ажиллагаа явуулдаггүй. Мөн нэг бэрхшээл бол сүм нь улсын бүртгэлд орж албан ёсны аж ахуй нэгж болоогүй байгаад оршино.
Асуулт 8. Сампил ламын хэрэглэж байсан зарим зүйлсийн зургийг авав. Зурган дээр буй хонх нь Төгсбуянтын хийдийн сүүлчийн хамбын хэрэглэж байсан эдлэл гэнэ. Түүнийг хүүдээ өгсөн бөгөөд бусад ном судрыг олон түмний тусын тулд зориулах хэрэгтэй хэмээн захижээ.
Хүснэгтийн дугаар :
УВТР 007
судалгааны баг :
Team А
Disclaimer
Идэвхтэй үйл ажиллагаа явуулж буй сүм хийдийн жагсаалтыг 2006/2007 оны судалгаанд суурилан гаргасан болно. Энэ нь тухайн үед дахин сэргээгдсэн байсан сүм хийдийн талаарх ерөнхий дүр зургийг харуулна. Уг судалгаа явагдснаас хойш олон зүйлс өөрчлөгдсөн нь эргэлзээгүй билээ.
The data on Active Temples was collected in 2006 (UB) / 2007 (National Survey). It provides a snapshot of the revival of the monasteries in Mongolia at that time. Undoubtedly many things will have changed since this survey was done.