Ilden beiliin khoshuuny khuree

Read in Mongolian

Name(s) of Temple :
Ilden beiliin khoshuuny khuree,Beeliin khuree,Beiliin khuree,

Tibetan name(s) Cyrillic (DOMM 2007):
Рибогэжайгаданнорвүлин, Ганданноровлин

Tibetan name Wylie:
*ri bo dge rgyas dga' ldan nor bu gling, *dga' ldan nor bu gling

Rinchen Number :
843

Rinchen Name :
Ulziit khuree /Ilden beiliin khuree, Gandannorovlin khiid/

Type of Monastery/Temple:
Monastic School

Aimag where the temple is located:
Övörkhangai

Sum where the temple is located:
Ölziit sum

Sub-district where the temple is located :
1st bag

Old Aimag Name :
Sain Noyon

Old Khoshuu Name :
Ilden Beiliin khoshuu

Historical Summary (In Mongolian only):

Өвөрхангай аймаг Өлзийт сум. Илдэн бэйлийн хүрээ. “ Өлзийт хүрээ” Ганданноровлин. Сайнноён хан аймгийн Илдэн бэйлийн хошуу нутаг буюу одоогийн Өвөрхангай аймгийн Өлзийт сумын нутагт сумын төвөөс зүүн хойш Горхон голын савд Сүмбэр уулын хойт биед энэ хүрээ суурьшиж байжээ. Илдэн бэйлийн хүрээ буюу Ганданноровлин хийд үүсгэн байгуулагдсан тухай Үндэсний төв архивын сан хөмрөгт “… Сайн Ноён хан аймгийн Жюн вангийн зэрэг Илдэн засаг Төрийн бэйл Норовжанцаны хошууны урьд тушаалын бэйл Пунцагдоржийн үед Чин улсын Төр Гэрэлтийн наймдугаар / 1828/ онд Дээдийн түмэн өлзийг бататгах хийгээд шашин амьтны тусын тулд Чогчин ном хуруулах лам нарыг суулгах нэгэн хэсэг хүрээ сүмийг харьяат хошууны нутаг Ханги уулын зүүн этгээд газар тогтон байгуулсан даруй Манба, Жүд, Жамъяншадавын ёсны чойр номын хурал сургуулийг нэмэн үйлдүүлж, ийм дөрвөн аймаг дацанг хуруулан буй…” гэсэн мэдээлэл бүхий баримт байна. Бэйлийн хүрээ нь 15 -20 орчим дугантай нийтдээ 1000 орчим ламын данстай, цам гардаг зуны дунд сарын 15-нд Майдар эргэдэг, намрын эхэн сард хошуу нутгийн хилийн дээсийг тойрч Ганжуур эргэдэг, өвлийн адаг сард сор залдаг байжээ. Тус хүрээ нь модон болон шавар тоосгон дуганаас бүрддэг байсан ба хүрээнийхээ баруун хойно 8 суваргатай байжээ. Хүрээнд ном судар барладаг жижиг хэмжээний бархан байв. Мөн хүрээний ойролцоо хятадын худалдааны жижиг мухлаг байсан ба цөөхөн хятадууд малын арьс шир түүхий эд цуглуулах, бааюу цохиж тоосго бэлтгэх зэргээр хүрээний ойролцоо түр суурьшиж байв.Энэхүү хүрээ нь гавьж, маарамба зэрэг цолтой эрдэмтэн лам нар цөөнгүй байсан ба 1880-аад оны дунд үеэс анхлан гавьжийн дамжаа барьж эхэлжээ.Харин маарамбын дамжаа барьдаггүй байсан байна. Хүрээг 1936 оны сүүлчээс эхлэн хааж томоохон пам нарыг нь баривчлан ,доод дунд лам нарыг хүчээр хар болгон тарааснаас уг хүрээ бүрэн эзгүйрч 1937 оны хавар сүм дугануудыг нураажээ. Холбогдох эх сурвалж: 1.Ч.Банзрагч.Б.Сайнхүү.”Монголын хүрээ хийдийн түүх” УБ,2004. 2.Өлзийт сумын иргэн 90 настай Түвдэн гуйтай хийсэн ярилцлагаас.

Description of location :
The site is located at the back of Sumber mountain. It is north east of the soum center.

GPS coordinates :
North 46° 42’  East 103°  00’

Total site area:
Side1: У400 Side2: Ө200 Side3: Side4: Side5: Side6:

Revived temple on site :
Yes

Site status at the time of survey :
Beiliin Khüree was an extended settlement. Foundations of many temples are visible. There are some Mani stones showing the place of some temples. On the top of the hill situated south of the khüree many Buddha fragments were founded by the surveyors among the caves and rocks. 3 families live close to the area.

Date of establishment of the monastery/temple :
1828

Date of closing and destroying the monastery :

Revival of the old monastery/temple:
Yes

Registration number of the revived temple:
ӨХӨТ 013 on site ӨХХУ 015 not on site

Founder's name and title (if known):
Name and title : Choiluvsanjav /Doctor/ - Interview Number:
Name and title : Perenleidendev - Interview Number:
Name and title : Gombo - Interview Number:
Name and title : M.Tseren / old monk/ - Interview Number:
Name and title : Тодорхойгүй байна ӨХХУ 015 - Interview Number:

Date of Revival:

Monks in Old Temple :
1000
1000
1000

Form Number :
ӨХӨТ 012

Survey Team :
Team D

Өсөхийн Бат-Очир

Oral History :

Жагдсүмийн Намжил

Oral History :

Газрын зураг / Map

Additional Material

ӨХӨТ 012