Devsenbulgiin khural

Read in Mongolian

Name(s) of Temple :
Devsenbulgiin khural,Dashdarjaalin khiid,

Rinchen Number :
398

Rinchen Name :
Devsenbulgiin khuree

Type of Temple :
Monastic School

Aimag Temple located in :
Töv

Sum Temple located in :
Erdenesant soum

Old Aimag Name :
Tusheet Khan

Old Sum Name :
Zorigt vangiin khoshuu

Precis History(In Mongolian only):


Төв аймаг Эрдэнэсант сум, Дэвсэн булгийн хүрээ / Дашдаржаалин хүрээ/ Хуучин Түшээт хан аймгийн Зоригт вангийн хошуу одоогийн Төв аймгийн Эрдэнэсант сумын нутагт сумын төвөөс баруун урагш 30 орчим км зайд Дэвсэн булгийн рашааны дээд үед энэ хүрээ төвхнөж байжээ. 1886 онд тус хошууны Жүн ван Одсэрбазарын үед Дашдаржаалин хийдийг дэвсэн булагт байгуулж мамба, чойр, дүйнхор, ганжуур , ерөөл зэргийг хуруулж эхэлсэн байна. Энэ тухай Монгол улсын үндэсний төв архивт “...Дашдаржаалин хүрээг Бадаргуулт төрийн арванхоёрдугаар / 1886/ онд засаг төрийн жүн ван Одсэрбазарын үед хувилгаан Галсанжамц шашин хурлыг дэлгэрүүлэхээр Дэвсэн булаг хэмээх газарт дээдийн түмэн өлзийг бататгахаар намба, чойр, дүйнхор, цам, ганжуур ,ерөөлийн зэрэг цаг цагийн хурал номыг үүсгэн үйлдүүлжээ...” хэмээн бичсэн эх баримт хадгалагдаж байна. Дэвсэн булгийн хүрээ нь рашаанаас хойш 2 км зайд голд нь цогчин дуган, 10-12 сүм дуган хойр эгнээгээр байрласан , дугануудын ард хоёр том суваргатай байжээ. Энд зуны эхэн салрд майдар эргэдэг, намрын эхэн сард хайлан 45 хоног хурдаг, хайлангийн дараа нүгнээ сахидаг. 75 цамтай, зуны эхэн сард майдрын дараа нэг удаа өвлийн адаг сард арван хангал хурсны дараа нэг удаа тус тус цам гаардаг байжээ. Дэвсэн булгийн хүрээний хойд энгэрт байгуулсан Гүдэн хэмээх дуган нь 4 баганатай, чулуун шалтай байсан бөгөөд чулуун хэрэм , засмал чулуун хавтангууд дээр тал бүр тийш харуулсан хэрэм шувуу зэрэг амьтдын дүрстэй байжээ. Дэвсэн булгийн хүрээ нь 1936 оны сүүлч үеэс бүрэн хаагдаж сүм дуган нь эзгүйрэн улмаар 1938 оны хавраас эхлэн сүм дуганыг нь буулган нурааж эхэлсэн байна. Одоо уг туурин дээр 10-12 байгууламжийн туурь тод мэдрэгдэнэ. Одсэрбазар гэдэг нь нутгийн ардын дунд О ван гэгдсэн хүн бөгөөд Бээжинд байнга суудаг Манжийн хаанд ойр шадар явдаг хүмүүсийн нэг байжээ. Хувилгаан Галсанжамц нь харъяат хошууны дөтгөөр зэрэг тайж Цэрэнжавын дөрөвдүгээр хөвгүүн, сүсэгтэн олонд хүндлэгдэн Долцан хувилгаан хэмээн алдаршиж явсаар нас барсан хойно нь 1912 онд сул эм / нөхөрт гараагүй эмэгтэй/ Өөлдийн хөвгүүн Дашдэндэвийг дараах дүрийн хувилгаанаар тодруулжээ. Холбогдох эх сурвалж: 1. Монгол улсын үндэсний төв архив. ФА 11, д – 1, хн – 374 2. Ж. Балжинням “ Баатрын босготой нутаг” УБ 2003 3. Ч. Банзрагч, Б. Сайнхүү “ Монголын хүрээ хийдийн түүх” УБ 2004 4. Эрдэнэсант сумын Дашгоманлин хийдийн ловон Төмөрбөстэй хийсэн ярилцлагаас 2007.10.07

Description of location :
Part of an open plain, the site is located in a section of the 5th brigade, 30 kilometers south of the sum centre. Devsegiin spring flows to the north of the site. The spring and an owoo can be seen 500 meters southwest from the site base. The Devsegiin spring pours sulfur-rich water bubbling up from the earth throughout the year.

GPS readings :
North 47° 21’  East 104°  12’

Revived temple on site :
No

Status of site at time of survey :
The monastery site is clearly visible behind the Devsegiin spring, resting on a dirt embankment. There are 11 stupa bases in the area among grass and garagana plants. The 11 bases are divided into three rows: the first two rows contain 4 bases of stupas and the last row has 3 smaller bases.

Date of founding the monastery/temple :
1886

Date of closing and destroying the monastery :
Огноо хаагдсан: 1937 - Ярилцлагын дугаар:
Огноо нураагдсан:: 1937-1938 - Ярилцлагын дугаар:

Old monastery/temple revived:
No

Үүсгэн байгуулагч хүний нэр болон цол хэргэм (мэдэгдэж байвал):
Нэр, цол хэргэм : Zorigt Vangiin khoshuuny noyon Jun van Odserbazar - Ярилцлагын дугаар:

Date of Reviving:

Monks in Old Temple :
over 300 monks
over 300 monks

Form Number :
ТӨЭС 003

Survey Team :
Team F

Газрын зураг / Map

Additional Material / Нэмэлт материал

ТӨЭС 003