Өлгий хийд
Read in English
Сүм хийдийн нэр :
Өлгий хийд,
Төвд нэр Уайли:
u lu ki'i dgon pa
Ринченгийн жагсаалт дахь дугаар :
651
Ринченгийн жагсаалт дахь нэр :
Өлгий хийд
Сүм хийдийн төрөл :
хийд
Байрлах аймаг :
Дорноговь
Сум :
Мандах
Аймгийн хуучин нэр :
Түшээт хан
Хуучин хошууны нэр :
Мэргэн вангийн хошуу
Товч түүх :
Дорноговь аймаг Мандах сум. Өлгийн хийд Мандах сумын нутагт байх Өлгийн хийдийг Сайшаалт ерөөлтийн 7-10-р он буюу 1802-1806 оны хооронд Өгий уулын ингэрт байгуулж Богд Жавзандамба хутагтаас “Жанчивтэгчилин” хийд хэмээн нэр шагнуулжээ.Хожим нь Богд хаант монгол улсын Олноо Өргөгдсөн 3-р он буюу 1913 онд Бодь Амгалант хийд хэмээх нэр авжээ.1920-иод оны сүүлчээр Өлгийн хийд нь Цогчин, Жүд. Манба, Ганжуурын дуган сахиусын дуган гэсэн 5 сүм дугантай 100 гаруй лам хуврагтай хийд байв.Энэ хийдэд цам гардаггүй байсан ба зуны эхэн сард Майдар эргэдэг, зуны адаг сард Хайлан хурдаг, намрын дунд сард Ганжуур эргэдэг байсан тухай мэдээ байна.1937 оны эхээр Өлгийн хийдийн хурал номыг сэргээсэн ба одоо 1 дугантай 3-4 лам хурж байна. /Өлгийн хийдийн тэргүүн Батмөнхтэй хийсэн ярилцлагаас 2007.07.03/
Байршлын тайлбар :
Өлгий уулын бэлд ууландаа шахан баригдсан хийд. Баруун хойд талд нь Баян улаан хайрхан байна. Зүүн хойд талд нь Хорго хайрхан байна. Урд талд нь Эргэтийн зоо гэж 60км том элс. Баян улааны рашаан Халзан булаг. Баруун хойна нь Даянч ламын агуй. Сүмийн ард Өлгий лам. Зүүн хойно нь Жамсрангийн ам. Шагай харвадаг ам.
GPS хаяг :
North 43° 36’ East 108° 12’
Нийт талбайн хэмжээ:
Side1: 600 Side2: 600 Side3: 600 Side4: 600 Side5: Side6:
Сүм хэвээр хадгалагдан үлдсэн :
Yes
Судалгаа явуулах үеийн байдал :
Чойр дацангийн хойд талд туурга мөн лам нарын сууцны байшингийн балгас болсон хана туурга мөн сүм бусад дуган дацангийн буурь хэвээрээ үлджээ. Арьябалын сүмийн буурин дээр нь хэмжээг нь арай багасгаж буцаан сэргээж барьжээ.
Сүм хийд байгуулагдсан он :
1745 он
Сүм хийд хаагдсан болон нураагдсан он :
Тухайн газарт баригдсан шинэ сүм, дугана :
Yes
Шинээр бүртгэгдсэн сүм хийдийн дугаар:
ДГМН 103
Үүсгэн байгуулагчийн нэр, цол хэргэм (мэдэгдэж байвал):
Нэр, цол хэргэм : Жаданба лам болон 7,8 хүн бий | Ярилцлагын дугаар: 001
Нэр, цол хэргэм : Дамбаринцэн лам | Ярилцлагын дугаар: 001
Нэр, цол хэргэм : Даянч лам Лувсанданзан | Ярилцлагын дугаар: 001
Сэргээн байгуулагдсан огноо :
Хуучин хийдэд сууж байсан лам нар
1000-1300 лам
Хүснэгтийн дугаар :
ДГМН 095
судалгааны баг :
Team: Е
Батмөнх
Аман түүх
Шагдарын Содномдорж
Аман түүх
Зүшийн Галсан
Аман түүх
Аюурын Банзрагч
Аман түүх
![Ruins of Ölgii khiid, one of the largest monasteries in Southern Mongolia. Photo taken by Yu. Ustinov. Zhukovskaya N.L. 1990. Sudba kochevoi kultury [Fate of the nomadic culture]. Moscow: Vostochnaya Literatura Publ.](/images/domm/archives/ДГМН 095/1.jpg "Ruins of Ölgii khiid, one of the largest monasteries in Southern Mongolia. Photo taken by Yu. Ustinov. Zhukovskaya N.L. 1990. Sudba kochevoi kultury [Fate of the nomadic culture]. Moscow: Vostochnaya Literatura Publ.")