Дашчойлин хийд

Сүм хийдийн нэр : Дашчойлин хийд

Байрлах аймаг :
Баян-Өлгий

Сум :
Буянт

Товч түүх


Баян өлгий аймгийн Буянт сум. Шинэ Рашчойлин хийд Хуучин Сагсайн хүрээний хурал номыг сэргээн 1990 онд Буянт сумын төвд байгуулагдсан Гэлүгбагийн урсгалын энэ хийдийн үүсгэн байгуулагчид нь иргэн Пэлж, Г.Батсүх нар ажээ.Сүсэгтэн олны хандиваар 1990 оны сүүлчээр шинээр модон Цогчин дуган барьж бурхан багш залсан байна.Одоо 1 ламын данстай зөвхөн жилийн онцгой өдрүүдэд л хурдаг. /Хийдийн сахиул Борхүүтэй хийсэн ярицлагаас 2007.07.19/

Шинэ сүм хийдийн газар зүйн байдал болон хүрээлэн буй орчин:
Монгол Алтайн нурууны нэгэн том салбар уулсын дунд оршино. Сагсайт голын хөвөөн дээр Буянт сумын төв оршино. Энд сумын албан байгууллагууд байсан. Сумын төвийн зүүн талд 20 орчим км газарт Алтайн урианхайн долоон хошууны их тахилгат нийт нутгийн хүн амын 60 илүү хувь нь орших Алтайн урианхайчууд байна. Энэ сум нь Монгол угсааны хүн хамгийн олон сууж байгаа сум болно. 1990 оны ардчилсан оны хувьсгалаар энэ сумын иргэдийн уламжлал, шашин шүтлэгийг сэргээх зорилгоор Дашчойлин хийдийг сэргээжээ.

Шинээр байгуулагдсан : Revived

Байгуулагдсан огноо: 1990 оны 6 сар

Ринчений зураг дах дугаар :
6

Ринчений жагсаалт дах нэр :
Сагсайн хүрээ

Хуучин сүм хийдийн байршил дээр сэргээн байгуулагдсан эсхүл өөр газар сэргээн байгуулагдсан алин болох : Хуучин сүм хийдийн байршил дээр сэргээн байгуулагдсан

Хэрэв хуучин сүм хийдийн байршил дээр сэргээн байгуулагдсан бол тухайн тухайн хуучин сүм хийдийн бүртгэлийн (түүхэн газрын бүртгэлийн) дугаарыг бичнэ үү : БӨСС 079

Аль урсгал болох : Гэлүг

Founders/Refounders :
Пэлж /лам агсан/
Г.Батсүх

Сүм хийдийн төрөл :

cүм

хуучин хийдийн лам нар :
2

Хийдийн хурал ном: алин болохыг зурах :
Зөвхөн онцгой өдрүүдэд хурал хурдаг

Ямар хурал хурдаг болохыг бичнэ үү :
Өдөр тутмын хурал:

Сар тутмын хурал:

Жилийн хурал: Байгуулагдсан цагаасаа хойш бурхан багшийн дүйчин өврүүдээр л хурал хурдаг байна.

GPS хаяг :
North 48° 34’  East 089°  33’

Тухайн сүм хийд дэхь шашны байгууламж (дацан сургууль, суварга гэх мэт) болон бусад байгууламж, тэдгээрийн зориулалт
Хийдийн гадна талаар эзэмшил газрыг баталгаажуулан тор татсан байх бөгөөд газрын хэмжээ нь 17*26м хэмжээтэй болно. Дотор нь бурхан шүтээн, Ганжуурын ботиуд залсан. Хэмжээ жижиг 6*7м боловч хурал номын үйл ажиллагаа явуулах боломжтой. Хийдийн хашаан дотор лам нар амьдрах байртай. Цаашид өргөтгөх бодолтой байгаа.

Ярилцлага өгсөн хүний овог, нэр, хаяг, эрхэлж буй ажил
Г.Батсүх / Баян-Өлгий аймаг, ЗДТГ-ын ажилтан / үүсгэн байгуулагчдын нэг
Борхүү /Баян-Өлгий аймаг, Буянт сум, тус хийдийн сахиул /

Хэдэн фото зураг авсан :
19

Зураг авсан огноо: он :
2007-07-19 00:00:00

Materials:

Temple ID No Authors name Title/ description Book/ Book extract/ leaflet/ other Date Published Where Published Publisher Collected by
БӨБТ 085 0000-00-00

Судалгаа авсан өдөр Хэдэн фото зураг авсан :
2007-07-19

Тэмдэглэл :
Хийдийн нэр нь Өлзийт номын төв юм. Улсын бүртгэлийн дугаартай. Энд хуучин Сагсайн хүрээ байсан гэх боловч энэ хийдээс 30 км хол зайнд , мөн тэр хийдийг бүрэн бүтнээр нь ашиглаж чадахгүй учир хуучин хийдийг сэргээж нэрийг нь авч иргэдэд ойр дөт болгожээ. Мөн Өлгий хотын төвд яг ижил нэртэй өөр нэг хийд байгаа болно. Үүсгэн байгуулагч нь Пэлж лам. Багадаа Сагсайн хүрээнд сууж байсан. Хэнтий аймагт амьдарч байгаад 1990 онд нутагтаа ирэн хийдээ сэргээх ажиллагааг санаачилсан. Энэ хийдийн ганц лам Мөнгөнхуяг нь Амарбаясгалант хийдэд суун ном үзэж байсан. Одоогоор ламгүй тул үйл ажиллагаа зогссон байна. 4д. Хийдийн шүтээнээр бурхан багшийг залсан байна. Хийдийн газар эзэмшлийн гэрчилгээ авч баталгаажуулсан. Хашаа татсан. Лам нарын амьдрах байр баригдсан.

Хүснэгтийн дугаар :
БӨБТ 085

судалгааны баг :
Team А

Disclaimer

Идэвхтэй үйл ажиллагаа явуулж буй сүм хийдийн жагсаалтыг 2006/2007 оны судалгаанд суурилан гаргасан болно. Энэ нь тухайн үед дахин сэргээгдсэн байсан сүм хийдийн талаарх ерөнхий дүр зургийг харуулна. Уг судалгаа явагдснаас хойш олон зүйлс өөрчлөгдсөн нь эргэлзээгүй билээ.

The data on Active Temples was collected in 2006 (UB) / 2007 (National Survey). It provides a snapshot of the revival of the monasteries in Mongolia at that time. Undoubtedly many things will have changed since this survey was done.

Map