Ганданпунцоглин хийд
Сүм хийдийн нэр : Ганданпунцоглин хийд
Байрлах аймаг :
Өвөрхангай
Сум :
Арвайхээр хот
Товч түүх
Өвөрхангай аймаг Арвайхээр сумын шинэ Ганданпунцаглин хийд Хуучин Үйзэн вангийн хошууны гол хүрээ болох 270-аад жилийн түүхтэй 1000 шахам лам хурдаг 16 дацантай Арвайхээрийн хүрээг залгамжлан уг хүрээний туурин дээр шинээр сэргээгдэн байгуулагдсан хйид бол Арвайхээр сумын төв дахь энэхүү Ганданчойнхорлин хийд юм.1990 онд монгол оронд явагдсан нийгмийн ардчилсан хувьсгалын үр дүнд бурхны шашин дахин дэлгэрсэн тэр үед хуучин Арвайхээрийн хүрээнд сууж байсан сүүлчийн лам хуврагууд болох өвгөн Зундуйдамбаа, Самдан, Пунцагнамжил, Сандандамбаа, Түвчойндон нарын настай лам нар гол санаачлагыг гаргаж нутгийн сүсэгтэн олон дэмжсэнээр Цагаан морин жилийн хаврын тэргүүн сарын шинийн 8-нд /1990 оны 5-р сард/ анхны хурлаа хуржээ.Тэр үед Арвайхээрийн хуучин хүрэээнээс модон Цогчин дуган, тоосгон Жүдийн дуган хоёр л үлдсэн байжээ.Ганданчойнхорлин хйидийн анхны хамбаар Түндэвдорж томьлогдож тус хийдийг хурал номоо эхлэх, аж ахуй материаллаг баазын хувьд бэхжихэд Цанжид гэдэг хүний оруулсан хүний хувь нэмэр чухал үүрэгтэй байжээ.Одоо ламын өргөө 1, гэр дуган 1, модон дуган 2-той 40-өөд ламтай /үүний дотор гэлэн сахилтай 8 лам / -тай шашин номын үйл ажиллагаа явуулж байна.Зуны адаг сард Хайлан хурах ба хайланд 20-оод лам хурана.Намрын эхэн сарын шинийн 8-нд Майдар, Ганжуур эрэгэнэ.Сар бүрийн шинийн 8-нд Их манал, 15-нд Сандуйнжүд, 20-нд Цэндийн чого, 29-нд 10 хангал, 30-нд Найдан чого, 3-нд Ганжуур, 10 25-нд Гүнрэг хурлуудыг тогтмол хурна.Бусад өдрүүдэд өдөр тутмын Цогчин уншлага айлтгалын ном хурна.Тус хийдийн чойр нь Гүнчин исчаатай.Ганданчойнхорлин хийдийн одоогийн хамба нь Зундуйдамбаа хэмээх өвгөн лам бөгөөд хийдэд ловон 1, гэсгүй 2, даа лам, дуганч лам, тогооч, жижүүр гэсэн албан тушаалтнууд ажилладаг. Арвайхээр сумын ойролцоох эртний тахилгат Наян хайрхан, Өлзийт хайрхан зэрэг уул овоог тахидаг. /Ганданчойнхорлин хийдийн Ловон лам Гандяатай хийсэн ярилцлагаас 2007.06.06/
Шинэ сүм хийдийн газар зүйн байдал болон хүрээлэн буй орчин:
Ноён хайрхан уул зүүн урд талд нь Өлзийт өндөр хайрхан ул баруун хойд талд нь байна.
Шинээр байгуулагдсан : Revived
Байгуулагдсан огноо: 1990
Ринчений зураг дах дугаар :
833
Ринчений жагсаалт дах нэр :
Арвайхээрийн хүрээ
Хуучин сүм хийдийн байршил дээр сэргээн байгуулагдсан эсхүл өөр газар сэргээн байгуулагдсан алин болох : Хуучин сүм хийдийн байршил дээр сэргээн байгуулагдсан
Хэрэв хуучин сүм хийдийн байршил дээр сэргээн байгуулагдсан бол тухайн тухайн хуучин сүм хийдийн бүртгэлийн (түүхэн газрын бүртгэлийн) дугаарыг бичнэ үү : ӨХАХ 041
Аль урсгал болох : гэлүг
Founders/Refounders :
Осор гавж
Мөнхдэмбэрэл
Ригзэнпил
Самдан
Лонжид
Түндүвдорж
Сүм хийдийн төрөл :
cүмхуучин хийдийн лам нар :
Хийдийн хурал ном: алин болохыг зурах :
Ямар хурал хурдаг болохыг бичнэ үү :
Өдөр тутмын хурал: Цогчэн уншлага
Сар тутмын хурал: шинийн 8 нд их манал,шинийн 15 нд Сандуйн жүд,шинийн 20 нд Цэгмэдийн чого,шинийн 29 нд 10 хангал,шинийн 30 нд Найдан чого,шинийн 3 нд ганжуур
Жилийн хурал: намрын эхэн сарын шинийн 8 нд майдар эргэнэ, ганжуур эргэнэ, зуны адаг сарын шинийн 15-45 хоног хайлэн эргэнэ.
GPS хаяг :
North 46° 16’ East 102° 46’
Тухайн сүм хийд дэхь шашны байгууламж (дацан сургууль, суварга гэх мэт) болон бусад байгууламж, тэдгээрийн зориулалт
5 суварга 3 дуган 5 том хүрд байна. There are five stupas, three temples and five big prayer wheels. There is a yurt shaped temple, made of bricks, where Günchin igchaa is studied. It operates as a religious school.
Ярилцлага өгсөн хүний овог, нэр, хаяг, эрхэлж буй ажил
Г.Зундуйдамба Өвөрхангай аймаг, Арвайхээр Ганданпунцоглин хийд Хамба лам.
Я.Ганзаяа Өвөрхангай аймаг Арвайхээр хот уг хийдийн ловон лам албан тушаалтай.
Хэдэн фото зураг авсан :
12
Зураг авсан огноо: он :
2007-06-06 00:00:00
Materials:
| Temple ID | No | Authors name | Title/ description | Book/ Book extract/ leaflet/ other | Date Published | Where Published | Publisher | Collected by |
| ӨХАХ 040 | ATSF | Хийдийн танилцуулага (Ганданпунцоглин) | эвхмэл | 0000-00-00 | Д |
Судалгаа авсан өдөр Хэдэн фото зураг авсан :
2007-06-06
Тэмдэглэл :
The main protector of the monastery is Lkham. On the altar many beautiful sculptures and pictures can be seen, such as Buddha, Tsongkhapa, Vijaya, Shridevi and Begtse. 2 zoch masters belong to the monastery. Occasionally Tibetan rinpoches are invited to the monastery. The present head of the monastery is Zündüidamba, who once belonged to Arvaikheeriin (ӨХАХ 041) khüree. There is a lovon, two chanting masters, two disciplinary masters, a daa lama, a nyarav, a chovombo, etc. Many believers visit the temple everyday. The monastery owes the volumes of the Kanjur. The present monastery is situated in the place of the Bandid lamiin örgöö (Palace of the Bandid lama) of the old Arvaikheeriin (ӨХАХ 041) khüree. From the present 40 lamas, 20 are children. There are five stupas, of which one is dedicated to Buddha and one to Öndör Gegeen. From the prayer wheels, one is Megzemiin khürd and one is Maaniin khürd.
The yurt shaped temple is used for the summer retreat (khailen) while a separate building on the right is the place for reciting texts at individuals` request and the offices of ranked monks are situated inside the building as well as a religious shop. Гандан пунцаглин хийдийн сэргээн босгоход 1990 онд 39 өвгөн байсан одоо хийдийн хамба Зундуйдамба гуай өөрийн 2 ачаа лам болгож 41 хүнтэй хурал нээж байсан тэр үед 39 өвгөнөөс хамгийн дээд тал нь 50₮ хандивласан тэгээд өөрийн анхны дуганаа 10,000₮ худалдаж авсан.
1.Шинэ сүм хийдийн нэр үргэлжлэл:
-сүм хийдийн улсын бүртгэлийн дугаар: 10411274 (1992.12.04)
Хүснэгтийн дугаар :
ӨХАХ 040
судалгааны баг :
Team: Д
Disclaimer
Идэвхтэй үйл ажиллагаа явуулж буй сүм хийдийн жагсаалтыг 2006/2007 оны судалгаанд суурилан гаргасан болно. Энэ нь тухайн үед дахин сэргээгдсэн байсан сүм хийдийн талаарх ерөнхий дүр зургийг харуулна. Уг судалгаа явагдснаас хойш олон зүйлс өөрчлөгдсөн нь эргэлзээгүй билээ.
The data on Active Temples was collected in 2006 (UB) / 2007 (National Survey). It provides a snapshot of the revival of the monasteries in Mongolia at that time. Undoubtedly many things will have changed since this survey was done.