Гучин жас

Read in English

Сүм хийдийн нэр :
Гучин жас,

Ринчений зураг дах дугаар :
751

Ринчений жагсаалт дах нэр :
Гучин жасын хийд

Сүм хийдийн төрөл :
хүрээ

Байрлах аймаг :
Дундговь

Сум :
Гурван сайхан сум

Аймгийн хуучин нэр :
Түшээт хан

Сумын хуучин нэр :
Дайчин бэйсийн хошуу

Товч түүх :


Дундговь аймаг Өлзийт сум, Гучин жасын хурал Түшээт хан аймгийн Дайчин Бэйсийн хошууны Гучин жасын хурал хэмээх хурал номын газар нь одоогийн Өлзийт сумын нутаг Цагаан хошуу овоо гэдэг газар оршин тогтнож байжээ.Уг хурал байгуулагдсан тухай зарим мэдээ сурвалжид 1691 онд Дайчин бэйсийн хошууны 30 сумын тайж, ард нар хамтран хөрөнгө нийлүүлэн байгнуулж магтаал, ерөөл хангал зэрэг хурал тогтоож , гэр модон байшинтай нүүж явах байдлаар үүсгэсэн гэж тэмдэглэжээ. 20-р зууны эхээр цогчин, дүйнхор хоёр дацантай, Зая бандид хутагтын хүрээнээс авсан дэг жаягтай, 300-аад ламын данстай боловч сар жилийн дүйчэн хурлуудад 100-150 лам цуглаж хурдаг байжээ. Намрын эхэн сарын битүүнд майдар эргэдэг, майдрын дараа 45 хоногийн хайлан хурдаг. 19-р зууны сүүлч үеэс өмнө цам гардаг байсан боловч 1900-аад оноос хойш дахин цам дэглээгүй ажээ.Энэ хурал нь 20-р зууны эхэн үеийн улс орны цаг төрийн байдлаас шалтгаалж 1920-иод оны үед тарсан байна. Зарим мэдээ сурвалжид тэмдэглэснээр бол хурлыг удирдаж дааж байсан 30 сумын зарим тайж нар хурлын толгой лам нар урагшаа хил давж одсонтой холбоотойгоор энэ хурал 1930-аад оныг хүргэлгүй тарсан байж болох юм. Холбогдох эх сурвалж 1.Ч. Банзрагч, Б. Сайнхүү “ Монголын хүрээ хийдийн түүх”

Байршлын тайлбар :
Ринчен: Цагаан хошуу овоо /Өлзийт сум/. Сумын төвөөс зүүн хойшоо 60 км-т /Өлзийт сумын төвөөс 60 км/ Гурван сайхан сумын төвөөс 15 км-т бий.

GPS хаяг :
North 45° 21’  East 107°  00’

Нийт газрын хэмжээ :
Side1: У200 Side2: Ө150 Side3: Side4: Side5: Side6:

Сүм хэвээрээ үлдсэн :
No

Сүм хийд байгуулагдсан он :
Мэдэгдэхгүй

Сүм хийд хаагдсан, нураагдсан он :
Огноо хаагдсан: 1930-д он - Ярилцлагын дугаар:А 60
Огноо нураагдсан:: - Ярилцлагын дугаар:

тухайн газар шинэ сүм дугана баригдсан :
Yes

New monastery/temple register number :
ДУГС 051

Үүсгэн байгуулагч хүний нэр болон цол хэргэм (мэдэгдэж байвал):
Нэр, цол хэргэм : Д.Гончигжав хамба лам - Ярилцлагын дугаар: #001 хавсралтыг үзнэ үү..
Нэр, цол хэргэм : М.Тавхай дэд лам - Ярилцлагын дугаар:
Нэр, цол хэргэм : А.Гэлцэндорж унзад - Ярилцлагын дугаар:
Нэр, цол хэргэм : Д.Дамбийням унзад - Ярилцлагын дугаар:

Date of Reviving:
Year : 1990 - Number of recorded interview:

хуучин хийдийн лам нар
200
300

Тэмдэглэл :
Attachments: Interview A60: According to U. Khüderchuluun, the vice abbot of Gandanchoinkhorlin monastery (ДУГС 051), which is in the centre of Gurvan-Saikhan sum, Guchin jas monastery had about 300 monks before the purges. The main protector deity of the monastery was Gombo. According to local people the monastery was famous about its flour. An iron incense-vessel which once belonged to Guchin jas monastery can be found in front of Gandanchoinkhorlin monastery. On the incense burner vessel there is a Tibetan inscription (verse). The round-shape symbol of the 10 Sanskrit letters (Nanjvandan) which once decorated Guchin jas, is now visible on the facade of Gandanchoinkhorlin temple. Data from the book ‘Gurvan Tsagiin Tüükhtei Gurvan Saikhan nutag mini’, by J. Sodnom, Ulaanbaatar, 2004 (pp. 32-33.) According to this book, there were 4 big temples in this monastery: Tsogchin, Düinkhor, Sakhius and Günreg. The Tsogchin temple had 18 pillars and was a two-storey building. The Düinkhor temple was not high but was big. Wood for building the temples was taken from Terelj Mountain. After the purges, the Tsogchin temple was used as a warehouse for wool and other raw materials, and the Düinkhor temple was used as a warehouse for other commercial goods. The people could enter the temple with their camels and unload the goods inside, as it was so big. The temple of Günreg, which was made of blue brick, was used as a shop (delgüür). The Sakhius temple was pulled down and the local club (sumiin klub) was built from the salvaged materials. There were three living areas (possibly aimags) on the three sides of the temples, the west, the east and the north (baruun, züün, khoid khüree), with streets between them. These had wooden and mud and brick buildings. There were about 150 buildings. There was also a quarter for Chinese who worked on construction.

Хүснэгтийн дугаар :
ДУГС 050

судалгааны баг :
Team: Д

Газрын зураг :

Байршилын зураг

Site plan drawn by surveyors