Gungiin khuree

Read in Mongolian

Name(s) of Temple :
Gungiin khuree ,Tuulyn khuree,

Rinchen Number :
393

Rinchen Name :
Tuulyn khuree, Navaan neren gungiin khuree

Type of Temple :
Monastic School

Aimag Temple located in :
Töv

Sum Temple located in :
Ondorshireet soum

Old Aimag Name :
Tusheet Khan

Old Sum Name :
Zorigt vangiin khoshuu

Precis History(In Mongolian only):


Төв аймаг Өндөр-Ширээт сум. Туулын гүний хүрээ. / Навааннэрэн гүний хүрээ./ Энэ хүрээний байршлыг академич Б.Ренчиний “БНМАУ-ын угсаатны зүйн атлас”-ын сүм хийдийн бүртгэлд Төв аймгийн Алтанбулаг сумын нутагт байдаг хэмээн тэмдэглэсэн нь одоогийн засаг захиргааны нэгжийн хувиараар Өндөрширээт сумын нутагт оржээ.Хуучин Түшээт хан аймгйин Зоригт вангийн хошууны нутаг одоогийн Өндөрширээт сумын төвөөс зүүн урагш 60 км орчимд Туулын голын хойт эрэгт голын шугуйгаас хойш 300м орчмын тавиу дэнжид энэ хийд төвхнөж байжээ. 1750, 1754 онуудын үед байгуулагдсан гэх энэ хүрээ нь цогчин, сахиусын , чойрын, дүйнхорын, мамбын 5 дугантай, хийдийн гол сахиус нь Очирваань, Лхам хоёр байжээ.Жил бүрийн намрын эхэн сард майдар эргэдэг 75 баг бүхий цамтай, 700 шахам лам хуврагтай дом, гавж, аграмбын дамжаатай байсан ажээ. Туулын гүний хүрээний уран чамин хийцтэй сүм дуганын зургийг бурханч лам Лувсанцэрэн, Осоржамаа нар тухайн үеийн байдлаар нь зурж доктор Д.Майдарын номонд нэг гэрэл зураг нь хэвлэгдэж орсон нь эдүгээ түүхийн баримт болон үлджээ. Мөн уг хүрээний майдарын ногоон морь, зарим бурхан нь одоо дүрслэх урлагийн музейд хадгалагдаж байна. Цогчингийн 3 лам гэгддэг цогчин хамба Хас аграмба, Пунцаг аграмба, Жамбалдорж аграмба , цогчингийн 4 унзад Зана, Лвсанцэрэн, Шагдар, Чойдорж зэрэг эрдэм номтой том том мяндагтнууд цөөнгүй байжээ. Туулын гүний хүрээний туурь нь одоо хааш хаашаа 800м талбайд нилээд таруу байдлаар сүм, дуган, суварга, хүрд зэрэг байгууламжуудын 20 гаруй суурь ором бий. Эдгээр ором суурийн зарим нь бараг газрын хөрстэй тэгширсэн бол зарим турийн дээд өндөр 1,5м өндөр хэмжээний чулуу шороон овооллого үлджээ. Туулын гүний хүрээ буюу Навааннэрэнгийн хүрээ нь оршин тогтносон 200 шахам жилийнхээ түүхэнд Түшээт хан аймгийн энэ хошуу нутгийн буддын шашны соёл боловсролын томоохон төв байжээ. Холбогдох эх сурвалж: 1. Өндөрширээт сумын Гандангиплин хийдийн сахиул ахмад багш Ш.Донойтой хийсэн ярилцлагаас. /2007.10.23/ 2 Л.Хэнчяахав. “ Төв аймгийн бага толь” УБ.1993 4. Хамтын бүтээл. “ Өлгий нутаг Өндөрширээт 80 жил” УБ.2004

Description of location :
The site is located in an open plain, 60 km. southeast of the sum centre, 300 meters north of the Tuul river shore and on an embankment near a mountain slope. About 500 meters to the southwest is Uguumur Mountain, 800 meters northwest of Pambii Tolgoi, there is an unidentified stupa base.

GPS readings :
North 46° 55’  East 105°  03’

Revived temple on site :
No

Status of site at time of survey :
This site area covers 800 square meters of land in a vast open plain and contains 42 sparsely-laid bases. Of all the bases, four stupa bases are up to 2 meters from the base of the temple. One of them is elongated, measuring up to 18 measures in length and 1.50 cm. in width.

Date of founding the monastery/temple :
1750

Date of closing and destroying the monastery :
Огноо хаагдсан: 1937 - Ярилцлагын дугаар:
Огноо нураагдсан:: 1940-1941 - Ярилцлагын дугаар:

Old monastery/temple revived:
No

Үүсгэн байгуулагч хүний нэр болон цол хэргэм (мэдэгдэж байвал):
Нэр, цол хэргэм : Unknown - Ярилцлагын дугаар:

Date of Reviving:

Monks in Old Temple :
about 300 monks
about 300 monks

Notes :
Known as “Gungiin Khuree” among the locals, the place is also called “Navaan Neren Gunii Khuree” or “Tuuliin Khuree,” inspired by local nature and the founder’s name. It is evident that it was a big monastery based on upon the temple stones, the way the stones are arranged, the area covered and the condition of the remains. In general, the condition of the temple is similar to the Erdenekhambiin temple base in Khishig-Undur Sum, Bulgan province. Broken pieces of pots, steel nails, wood remnants, stupa mud and other broken pieces of monastery embellishments lie in the area. Most of the remains from the temple base have been scavenged by those who are after monetary gain but not to the extent of other sites where every possible remnant was taken out of the ground. The main altars of the monastery were Ochirvaani and Lkham deities and the monastery is recorded to have had 5 temples.

Form Number :
ТӨӨШ 010

Survey Team :
Team F

Газрын зураг / Map

Additional Material / Нэмэлт материал

ТӨӨШ 010