Bambar erdene lamyn khuree

Read in Mongolian

Name(s) of Temple :
Bambar erdene lamyn khuree,

Rinchen Number :
425

Rinchen Name :
Lamyn khuree, Balbar erdene lamyn khuree

Type of Temple :
Monastic School

Aimag Temple located in :
Töv

Sum Temple located in :
Sergelen sumyn nutag Ereen gedeg gazar

Old Aimag Name :
Tusheet Khan

Old Sum Name :
Ikh shavi

Precis History(In Mongolian only):


Төв аймаг Сэргэлэн сум. Бамбар эрдэнэ ламын хүрээ /Бамбар хувилгаан Гонсонпэрэнлэйгэндэнийн “Гайхамшигт тухлагтай сүм” Хуучин Богдын их шавийн харьяа нутаг одоогийн сэргэлэн сумын төвөөс баруун урагш 73 км-т тус сумын 5-р багийн нутаг Ирээдэй хэмээх газар уг хүрээний туурь бий.Зүүн талд 2 км зайд Үнээ хэмээх уул бий.1840-өөд оны үед байгуулагдсан гэх энэ хүрээний үүсгэн байгуулагдсан нөхцөл шалтгаан, үйл ажиллагааны тухай улсын төв номын сангийн сан хөмрөгт дараах мэдээ мэдээлэл бүхий баримт хадгалагдан үлджээ.Үүнд “...Анх удаагийн Бамбар хувилгаан Лхаваан Чин улсын Эебэр Засагчийн цагт цагаан хулгана жил /1660 он/ Халхын газраа хувилгаан гарсан.Энх Амгалангийн цагт хөх барс жил /1674 он/ жанч халсан хойно хоёдугаар үеийн хувилгаан Мижиддорж хөхөгчин туулай жил /1657 он/ халхын газраа хувилгаан гарсан.Тэнгэрийн Тэтгэсний хоринхоёрдугаар /1757/ онд жанч халсны хойно гуравдугаар үеийн хувилгаан Тэнгэрийн Тэтгэсний хориндөрөвдүгээр /1759/ онд Халхын газраа хувилгаан гарсан.Тавинзургаадугаар /1791/ онд жанч халсны хойно дөрөвдүгээр үеийн хнувилгаан Жагварал Тэнгэрийн Тэтгэсний тавиндолоодугаар /1792/ онд Халхын газраа хувилгаан гарсан.Сайшаалтай Ерөөлтийн хоринхоёрдугаар /1817/ онд Жанч халсны хойно тавдугаар үеийн хувилгаан Лувсандэндэв Сайшаалтай Ерөөлтийн хорингуравдугаар /1818/ онд Халхын газраа хувилгаан гарч ... Бүрэнт Засагчийн есдүгээр /1870/ онд жанч халсны хойно зургадугаар үеийн хувилгаан Гонсронпэрэнлэйгэндэн Бүрэнт Засагчийн аравдугаар /1871/ онд Халхын газраа хувилгаан гарчээ.Бадаргуулт төрийн зургадугаар /1880/ онд Цагаан чулуут хэмээх газарт тавинтаван гэри йн сүм байгуулжээ...” хэмээн бичсэн баримт хадгалагдаж байна.220-р зууны эхэн үед иус хүрээ нь Цогчин, Жүд, Манба, Гүнрэг 4 дугантай хойд сүм баруун сүмГүдэнгийн сүм гэсэн 3 сүмтэй, Совх хэмээх 1 байшинтай,баруун хойноо болон зүүн хойноо тус бүр 1 суваргатай, байнга суудаг 300 ламтаы хүрээ байжээ.Хүрээний сүүлчийн хамба нь гэлэн Жигмэд гэдэг хүн байв.Өмнө талдаа байх Эмээгийн овоо, зүүн урдаа байх Эрээдэнгийн овоог тахина.Хүрээ Жамсран сахиустай баруун талд нь Гүнжийн худаг, өмнө талд нь Уянгийн худаг гэсэн 2 худагтай.Лам нар нь зүүн хүрээ, баруун хүрээ, зүүн хойд хүрээ гэсэн 3 хүрээнд хуваагдан суудаг байжээ.Эх жас, Цогчин, Жүд, Гүнрэг,Манба гэсэн 5 жастай, хийдийхээ төв хэсгийн урд талд 14 гишгүүр бүхий өндөр бүрээний шат түүний хоёр талд чого мод хэмээх 2 өндөр шон байв.Энэ хүрээнд Цам гардаггүй, хаврын дунд сард Майдар эргэнэ, сүүл сард Нүгнээ сахина, намар Хайлан хурна, зуны дунд сарын 29-нд сор зална, бас өвлийн сүүл сард Хангал хурж дуусаад 19-нд сор залдаг байжээ.Хүрээнд Ловон Цорж гэж байгаагүй,харин Ширээт лам Дондогдорж, Цэрэнсодном Дойдоо хэмээх мяндагтнууд байсан ба дацан бүр гэсгүйтэй, харин Цогчин дацан нь 2 гэсгүйтэй.Мамбар эрдэнэ ламын сүүлчийн хувилгаан нь зургадугаар үеийн дүр нь байсан бөгөөд 5 настай байхад нь энэ нутгийн Цагаан чулуутын Номт гэдэг газраас залж ирсэн ажээ.1930-аад онд энэ хүрээний 85-ны ой нь болж байна гээд Ташлим аравнай гэдэг хурлыг 3 хоног хурж байжээ.Одоо Бамбар эрдэнэ ламын хүрээнд сууж байсан сүүлчийн шавь нар гэвэл Төв аймгийн Баян суманд Дорж, Нацагдорж Улаанбаатар хотод Хэнгэрэг лам, Жамбалдорж гэсэн өвгөн хуврагуд амид сэрүүн байна.Тус хийдийн хурал номыг сэргээн Дашпэлжээлин хэмээх хийдийг Улаанбаатар хотын БЗД-ын иргэн өндөр настан лам Дашдаваа 108 суварга бүхий Цогчин дуган байгуулж хурал номыг жигдлэх ажлыг 2006 оны 8-сарын 25-наас эхэлжээ.Гэхдээ хуучин хүрээний туурин дээр биш тууриас баруун хойш 20-иод км зайд Зүүн цагаан тэмээт нарийны хөтөл хэмээх газар босгож эхэлсэн байна. Холбогдох эх сурвалж: 1.Төв аймгийн Баян цагаан сумын харьяат Бамбар эрдэний хүрээний шавь асан Дарам-Очир гуай, Сэргэлэн сумын харьяат өндөр настан Дашдаваа гуай нартай хийсэн ярилцлагаас 2007.08.14, 2007.11.03/ 2.Улсын төв номын сан 9 / 517 , 3 / 3 – 305 / :“Их шавийн урьд шавга татуулсан ба үгүй тамга бүхий үгүй хутагт хувилгаан нарын шастирын хураангуй бичиг”

Description of location :
The Khuree base is located 73 km. southeast of Sergelen sum centre on the 5th brigade land named Ireedui. The site base is noticeable and it has 8 temple bases. There is a mountain called “Unee Uul” 2 km. east of the site. Also east of the site are traces of a well made from mud and bricks.

GPS readings :
North 47° 11’  East 107°  14’

Revived temple on site :
No

Status of site at time of survey :
The foundations stones are still stuck to the soil and there is an abundance of broken pieces of cast-iron cauldron and remnants of blue bricks.

Date of founding the monastery/temple :
1840

Date of closing and destroying the monastery :
Огноо хаагдсан: 1936 - Ярилцлагын дугаар:
Огноо нураагдсан:: 1940-1942 - Ярилцлагын дугаар:

Old monastery/temple revived:
Yes

Revived temple register number:
ТӨСЭ 011

Үүсгэн байгуулагч хүний нэр болон цол хэргэм (мэдэгдэж байвал):
Нэр, цол хэргэм : Ikh khureenii /Zuun khureenii/ tsorj lam - Ярилцлагын дугаар:
Нэр, цол хэргэм : Дашдаваа лам - Ярилцлагын дугаар:
Нэр, цол хэргэм : Сэргэлэн сумын засаг дарга асан - Ярилцлагын дугаар:

Date of Reviving:
Year : 2006 оны 8 сарын 25 - Ярилцлагын дугаар:

Monks in Old Temple :
300 monks

Form Number :
ТӨСЭ 064

Survey Team :
Team F

Гонгорын Хэнгэрэг


Oral History :

Дарам-Очир


Oral History :

Дашдаваа


Oral History :

Газрын зураг / Map

Additional Material / Нэмэлт материал

ТӨСЭ 064