Aman usny khiid

Read in Mongolian

Name(s) of Temple :
Aman usny khiid,Aman usny khiid,

Rinchen Number :
709

Rinchen Name :
Aman usny khiid

Type of Temple :
Monastry

Aimag Temple located in :
Ovorhangai

Sum Temple located in :
Bayan-Undur

Old Aimag Name :
Tusheet Khan

Precis History(In Mongolian only):


Өвөрхангай аймаг Баян өндөр сум. Аман усны хийд. Хуучин халхын Түшээт хан аймгийн Далай гүний хошуу одоогийн Өвөрхангай аймгийн Баян өндөр сумын нутагт сумын төвөөс урагшаа 50-иад км-т Аман ус хэмээх газарт байсан тус хийдийн туурь бүхий газар нутаг нь одоогийн засаг захиргааны хуваарилалтаар Дундговь аймгийн Эрдэнэдалхй сумын нутагт орсон байна.Аму Усны хийд нь 1 модон дугантай 20 гаруй ламтай тогтмол хурал хурдаг жижигхэн хийд байжээ.Энд 10 хангал ихэвчлэн хурдаг байсан ба дуганы өмнө талд нэг сувраг босгосон байжээ.Тус хийд байсан Аман ус хэмээх газар нь Говь тал хээрийн бүсэд багтах бөгөөд хийдийн ойролцоо нэн эртний нэгэн худаг байсан байна.Хийдийн лам нар ойролцоох баян хэмээх жижиг овоог тахидаг байжээ.Аман усны хийдийн сүүлчийн тэргүүн лам нь Галсан гэлэн гэдэг хүн байсан бөгөөд энэ хийдийг хаагдахын өмнө сууж байсан лам хуврагууд болох Бадам тойн, Цэнд гэлэн, Баруун хүрээний унзад асан Даваа Ядамсүрэн нарын өвгөн лам нар 1980-аад оны дунд үе хүртэл энх тунх амьдарч байжээ. Чухам түүхийн аль цаг үед хэн гэдэг хүн үүсгэн байгуулсан нь тодорхойгүй боловч энэ хийд нь Далай гүний хошууны хошуу хүрээний жас байсан бололтой. Тус хийдийг 1937 онд бүрэн хааж лам нарыг нь хүчээр тараан бурхан тахил ном судрыг нь шатаан устгах үеэр Даваа унзад Ядамсүрэн лам нар зарим бурхан тахилыг нуун авч олон жил далд хадгалж явсаар 1990-ээд оны эхээр Баянөндөр сумын төвд байгуулагдсан шинэ Цэдэндаржаалин хийдэд өвлүүлсэн байна.Мөн Аман усны хийдийн 10 хангалаас Баянөндөр сумын Цэдэндаржаалин хийдэд Гомбо, Намсрай, Махгал сахиус бурхад дамжин ирж тахигдаж байна. Дээрх баримт мэдээллээс үзэхэд Аман усны хийд нь тухайн үедээ Түшээт хан аймгийн Далай гүний хошуунд багтаж байсан ба хошууны гол хүрээ болох Далай гүний хүрээ нь одоогийн Өвөрхангай аймгийн Есөн зүйл сумын төвийн ойролцоо төвхнөж байсан бөгөөд энэ хүрээний нэг жас нь одоогийн Дундгвь аймгийн Эрдэнэ далай сумын нутаг дэвсгэрт орсон дээрх Аман усны хийд мөн байна. /Баянөндөр сумын иргэн өндөр настан Базар гуайтай хийсэн ярилцлагаас/

Description of location :
There are the places named Aman us, Khar ovoo, Khuren ovoo, Ulaan tolgoi around the site. It was listed in Erdenedalai soum of Dundgovi aimag by Rinchen.  Now this site is classified in  Bayan-Undur soum of Uvurkhangai aimag.

GPS readings :
North 46° 07’  East 104°  28’

Estimated site dimensions (metres) :
Side1: 70 Side2: 70 Side3: Side4: Side5: Side6:

Revived temple on site :
No

Status of site at time of survey :
Some square shaped foundations of buildings are visible. They are made of stones. There are no bricks on the site. There is an ovoo behind the complex. Many many fragments of pots are scattered throughout the area, mostly on its western side. Two of the remaining square-shaped remains have a mud floor. All the 4 remains are small, no more than 3-6m x 3-6m. Therefore it is not sure that they were temple buildings.

Date of founding the monastery/temple :
Unknown

Date of closing and destroying the monastery :
Огноо хаагдсан: Unknown - Ярилцлагын дугаар:
Огноо нураагдсан:: Unknown - Ярилцлагын дугаар:

Old monastery/temple revived:
No

Үүсгэн байгуулагч хүний нэр болон цол хэргэм (мэдэгдэж байвал):
Нэр, цол хэргэм : Unknown - Ярилцлагын дугаар:

Date of Reviving:
Year : - Ярилцлагын дугаар:

Monks in Old Temple :
About 30
About 100

Notes :
Additional infromation Interview A31 According to the informant, Batsuuri (aged about 70), whose father had been a monk here, there were about 30 monks here, and there was only one temple building. He also said that there was a stupa there / or some stupas, he was not sure about their number. He said that the temple building was made of wood. There were daily ceremonies held here, and ceremonies on the great days as well. He recounted that after the Arvan Khangal ceremony was held, they held the Naadam festival. According to him there was a monk belonging to the temple called Galsan Gelen, who perhaps was the abbot but the informant was not sure. When the new temple called Gedendarjaalin in the neighbouring Bayan-Undur sum of Uvurkhangai aimag was founded (ӨХБР 065) some old monks from this monastery, Aman Usnii Khiid gathered there: Yadamsuren, Tsend and the offering master (Takhilch) Badam toin. Interview 30 According to the present abbot of Gedendarjaalin monastery in the centre of Bayan-Undur Sum, Batsuuriin Gankhuyag (who is the son of the above informant, Batsuuri), the temple had about 100 monks (which contradicts the data provided by his father.) He also accounted that the three objects of worship, the images of Gombo and Namsrai and a third deity were saved and are owned by families in the area. The image of Gombo is owned by Batsuuri himself.

Form Number :
ӨХБР 068

Survey Team :
Team D

Газрын зураг / Map

Site Plan

Site plan drawn by surveyors