Unstiin khiid

Read in Mongolian

Name(s) of Temple :
Unstiin khiid ,Tsagaan ovootyn khiid,Kheree unestiin khiid,Unestiin khiid,

Rinchen Number :
710

Rinchen Name :
Unestiin khiid, Kheree unestiin khiid

Type of Temple :
Monastic City

Aimag Temple located in :
Dundgovi

Sum Temple located in :
Erdenedalai soum

Old Aimag Name :
Tusheet Khan

Precis History(In Mongolian only):


Дундговь аймаг Эрдэнэдалай сум, Үнстийн хийд / Хэрээ Үнстийн хийд / Эрдэнэдалай сумын төвөөс урагш 35 км-т Цагаан овоогийн нүүрсний уурхайгаас зүүн хойш 5 км орчимд энэхүү Үнстийн хийд төвхнөж байжээ. Анх 1808 онд нутгийн лам Цэвэг хэмээх хүн үүсгэн байгуулсан гэж үздэг ба 19- р зууны сүүлч 20-р зууны эхээ тус хийд нь 200 гаруй ламтай энэ бүс нутагтаа Угтаал сангийн далайн хийдийн дараа орох томоохон хурал номын газар байжээ. Үнстийн хийд нь 3 дугантай, майдар эргэдэг, намар 45 хоногийн хайлан хурдаг , өвлийн адаг сард сор залдаг, лам нар нь зуны эхэн сард нүгнээ сахидаг байжээ. 3 дуган нь хөх тоосгон дуган байсан бөгөөд гадуураа хэрмэн хашаагүй задгай, харин лам нарын сууцны жижиг шавар байшингууд болон гэрүүд нь хийдийнхээ баруун болон зүүн өмнүүр горооны гадна талд 2-3 эгнээ үүсгэн суурьшиж байжээ. Тус хийдийг хаагдахын өмнө хурал номыг Сандуйдорж, Цамба гэвш гэж хоёр их лам нь толгойлж байжээ. Баруун талдаа хийдийн жас нь байж байсан байна. 1937 оны эхээр сүм хийдийг хүчээр хааж байх үед Үнстийн хийд бүрмөсөн хаагджээ. Энэ үед гэвш цолтой10 гаруй ламыг баривчлан Өмнөговь аймаг руу авч явсан ба үлдсэн лам нарыг хүчээр тараан хар болгож сүм дуганыг эзгүйрүүлсэн байна. Эзгүйрсэн 3 дуган 1940-өөд оны нүүрийг үзэж улмаар 1940 оны намраас эхлэн буулгаж аймгийн төв рүү зөөжээ. Энэ үеэр болон 1970, 1980-аад оныг хүртэл хийдийн туурь буюу туурийн ойролцоо их хэмжээний судар ном, шавар бурхан тахилын зүйлс газарт хөглөрч байсан тухай нутгийнхан ярьдаг. Үнстийн хийд нь хэдийгээр манай орны говь тал хээрийн бүсийн нутаг дэвсгэрт элбэг тохиолддог жижигхэн хийд боловч Монголын түүх, Буддын соёлын хөгжилд зохих байр сууриа эзэлсэн хурал номын газар байжээ. СУ-ын төрийн шагналт зохиолч, яруу найрагч Дамбын Төрбатын бичсэн Хялар хатны дууль хэмээх жүжгийн агуулга , үйл явдал нь энэхүү Үнстийн хийд дээр болж байгаагаар өрнөж дүрслэн үзүүлсэн байдаг. Холбогдох эх сурвалж: 1. Эрдэнэдалай сумын өндөр настан Жамц гуайтай хийсэн ярилцлагаас 2007.06.24

Description of location :
B.Rinchen: Bayan Khairkhan mountain is found southeast of the monastery site. Maidar: Tsagaan Owoo The site is located 35 km. south of the sum centre and 5 km. northeast of a coal mining site also called Tsagaan Owoot.

GPS readings :
North 45° 46’  East 105°  14’

Estimated site dimensions (metres) :
Side1: 300 Side2: 160 Side3: Side4: Side5: Side6:

Revived temple on site :
No

Status of site at time of survey :
The main assembly hall is nicely remained but is in a bad state of repair as too a small building on its northwest. Basements, fences and walls made of brick and mud are visible. It is said that relic hunters dug for the statues, but the stupas are still under the ground, behind the Tsogchin temple. Although the area was taken into National Protection in 1994 (according to the notice board), a family is building winter dwellings in the remains. A stone brick-burning place is on the northwest of the complex. The remaining assembly hall is a masterpiece of Manchu style temples. It has 6 x 6 pillars and a stair, leading to the upstairs. The tiles are mainly still on the roof as well as terracottas and roof decorations symbolizing dragons, etc. The inner part of the remained temple is extremely beautiful with its decoration. All the pillars and roof ornaments reflect the beauty of the once-existed painting style. The renovation of the temple and the small square-shaped building on its northeast is very urgent!!! 5-5 windows are on the east and west side of the temple. After its renovation the temple can house a whole monk community.Bricks were burnt in a stove, which is situated on the northwest of the complex. There is another one about 3 km of the complex, near to Rashaant bag centre.Tsagaan ovoo is situated southwest of the monastery, which still honoured by local people. In front of the ovoo a stupa was erected in 2005.

Site used for other purpose :
The site is also occupied by a winter-quarter.

Date of founding the monastery/temple :
1808
Last 1800 early 1910

Date of closing and destroying the monastery :
Огноо хаагдсан: 1938 - Ярилцлагын дугаар:Culture and history in mongolia

Site used for other purpose :
The site is also occupied by a winter-quarter.

Old monastery/temple revived:
No

Үүсгэн байгуулагч хүний нэр болон цол хэргэм (мэдэгдэж байвал):
Нэр, цол хэргэм : Tseveg lama - Ярилцлагын дугаар: Ts.Volodya, N.Ulziikhutag

Date of Reviving:

Monks in Old Temple :
320 monks
320 monks

Notes :
See ДУЭД 007 AM.pdf for detailed information.

Form Number :
ДУЭД 007

Survey Team :
Team D

Жамц


Oral History :

Газрын зураг / Map

Additional Material / Нэмэлт материал

ДУЭД 007

Site Plan

Site plan drawn by surveyors