Jarantain khuree (Deed khuree)

Read in Mongolian

Name(s) of Temple :
Jarantain khuree (Deed khuree),

Rinchen Number :
163

Rinchen Name :
Jarantain khuree

Type of Temple :
Monastic School

Aimag Temple located in :
Arkhangai

Sum Temple located in :
Khairkhan soum

Old Aimag Name :
Sain Noyon

Old Sum Name :
Saruul gunii khoshuu

Precis History(In Mongolian only):


Архангай аймаг Хайрхан сум. Жарантайн хүрээ /дээд хүрээ/ Сайн ноён хан аймгийн Саруул гүний хошуу одоогийн Хайрхан сумын Жарнатай багийн нутаг сумын төвөөс урагш 22 км-т Жарантай багийн төвийн зүүн талд Оорцог уулын ингэрт Жарнатайн голын хойд биед энэхүү хүрээ төвхнөж байжээ.1688 оноос өмнө Үйзэн ноён Аюуш Дашлүн уулын өвөрт Жаргалант Жарантай голуудын хөвөөнд Гандандашлин Дашпэлжээлин 2 дацанг нэгэн дор байгуулж Лхам шүтээнийг Баруун зуу /ЛХАС/-аас Лхам шүтээн залж Юм, Ерөөл, Дарь эхийн хурал, Ганжуур, Хангал зэрэг номуудыг хуруулж байжээ.Дараа нь Төр гэрэлтийн тавдугаар он буюу 1825 онд гүн Дашдэлэгийн үед Майдар эргэх Цам бүжиглэх ёс тогтоожээ.Үүнээс хойш 1879 онд гүн Жигжиддоржийн үед Хайлан хурал, 1897 онд Засаг гүн Махсандангийн үед Цаннид дацанд гавжийн дамжаа барьсан байна.Харин Сандуй , Гүнрэг дацангуудыг 1903 онд Дүйнхор дацанг 1908 онд, Минтүг дацанг 1911 онд, Жүдийн дацанг 1915 онд тус тус нээж байсан байна.1919 оны байдлаар Жарантайн хүрээ нь 5 дуган 7 дацантай 200 орчим лам байнга сууж хурдаг.Цам гарах, Майдар эргэх, Хайлан хурах, Сор залах, Ганжуур эргэх, Нүгнээ сахих, маанийн бүтээл хийх зэрэг бурхны шашин номын зан үйлийг тогтоосон дэг жаягын дагуу тогтмол хугацаанд явуулдаг энэ бүс нутгийн буддын соёл боловсролын нэгэн төв байжээ.Жарантайн хүрээнд эрдэм мэдлэг чадварын хувьд өндөр шашны ухаанд мэргэшсэн олон арван гавьж мяндагтнууд байсан байна.Уг хүрээ 1937 оны эхээр хаагдаж сүм дугануудыг 1939 оны үед буулгаж нураажээ. Жич.. Хайрхан сумын дээрх хоёр хүрээнд шашны төрөл бүрийн ухаанд мэргэшсэн олон арван гавьж, маарамба, хувилгаад сууж байсан ба Хайрхан нутгийг эртнээс нааш “хорин хоёр гавьж хоёр хувилгаантай нутаг” хэмээн ярьж хэлэлцсээр иржээ.Үүнд: хувилгаан Д.Дамбийжанцан, А.Пүрэвжав болон гавьж Сэмбээжав, гавьж Дэндэв, гавьж Норолхойжав, гавьж Ламжав, гавьж Сурмаажав, гавь Дарьсүрэн нарын олон гавьж нар, Пүрэв, Манз, Ханги, Мятав, Ванчин, Ядамжав, Магсаржав, Дэндэв, Базар, Далхав, Цэнзээ, Сундуй, Очирбал нарын олон эрдэм чадалтай гэлэн гэцлүүд дээрх 2 хүрээнд сууж байжээ.Шашин номын хэлмэгдүүлэлтийн он жилүүдэд Хануй, Жарантайн хүрээний олон Шармал алтадсан бурхадыг хүнүй Хануйн голын нийлбэр цутгаланд үхэр тэргээр зөөж үйж устгасан гэдэг.Гэсэн хэдийч уг 2 хүрээний зарим бурхан тахилын эд зүйлс гуйлан болон зурмал бурхад ном судрууд Хайрхан суманд болон Улаанбаатр хотод амьдарч буй сумын уугуул иргэдийн гар дээр нандигнан хадгалагдаж байна. Холбогдох эх сурвалж: 1.Ч.Банзрагч Б.Сайнхүү “Монголын хүрээ хийдийн түүх” УБ 2004 2.Ш.Галсанбаатар “Хайрхан сумын товч түүх” УБ 2006 3.Хайрхан сумын Асгат багийн иргэн өндөр настан Пүрэвтэй хийсэн ярилцлагаас /2007.07.29/

Description of location :
The site is located 22 km south of the Khairkhan soum center. To the north of the site is the Oortsog mountain, to the east is the Ereen mountain, to the west is Bayan Zurkh and 1.2lm south is Jarantai river.

GPS readings :
North 48° 26’  East 102°  01’

Revived temple on site :
No

Status of site at time of survey :
Currently the ruins of four temples (?) are visible on the site, which is covered in hogweeds. The surface ground of the site is elevated 20-30 cm.

Old monastery/temple revived:
No

Үүсгэн байгуулагч хүний нэр болон цол хэргэм (мэдэгдэж байвал):

Date of Reviving:

Monks in Old Temple :
around 20 monks
around 20 monks

Form Number :
АРХХ 075

Survey Team :
Team E

Газрын зураг / Map