Khotontyn khuree

Read in Mongolian

Name(s) of Temple :
Khotontyn khuree,

Rinchen Number :
225

Rinchen Name :
Khotontyn khuree

Type of Temple :
Monastic School

Aimag Temple located in :
Arkhangai

Sum Temple located in :
Khotont soum center

Old Aimag Name :
Sain Noyon

Old Sum Name :
Zorigt vangiin khoshuu

Precis History(In Mongolian only):


Архангай аймаг Хотонт сум. Хотонтын хүрээ Хуучин Сайн ноён хан аймгийн Өөлд сүжигт засгийн хошууны нутаг буюу одоогийн Архангайн аймгийн Хотонт сумын нутагт байсан Хотонтын хүрээ нь анх 19-р зууны эхэн үещэр суурь нь тавигдаж гэр дуганд хурж байгаад Бэйс Гунгаадоржийн үед буюу 1840-өөд оны дундуур хошууны Ян булаг хэмээх газар 6 модон дуган барьж хурал номыг тогтмолжуулснаар Хотонтын хүрээний их үндэс тавигджээ.Хотонтын хүрээ байгуулагдаж өргөжин дэвжсэн түүхийн тухай монгол улсын үндэсний түүхийн төв архивт “... Анх тулгар дагаар орсон гүн Данжлаа эхлэн бэйс Жамьяндоржийн үе хүртэл дөрвөн цагийн Лхам хурлыг жасаа болгон хуруулж явсан.Хойно хэбэй бэйс Гунгаадоржийн үед Төр Гэрэлтийн арваннаймдугаар /1838/ онд гэр дуган байгуулж, Чогчин хурал тогтоож, дараагаар бэйс Гунгаадорж чуулган дарга бэйс Цэдэвдорж, бэйс Чимэддэлэг нарын үе хүртэл хугацаанд Янбулаг хэмээх газар удаа дараа зургааан тооны дуган сүм бариулж Чойр, Зурхай, Ламрин, Лочин, Эмийн зүйлийн сургууль хамт явжээ.Төр Гэрэлтйин хоринхоёрдугаар /1842/ онд Манла хурал эмийн зүйлийн сургууль, Их хангал хурах хурал тогтов.Гучдугаар /1850/ онд бэйс Цэдэвдоржийн үед Цагаан сарын Чойнпорол зэрэг олон хурал хурах болжээ.Хориннаймдугаар /1848/ онд энэ хүрээний газар анх удаа Майдар бурхан залж эргүүлэн, цам бүжиг бүжиглэхийг эхлэн тогтоов.Түгээмэл элбэгтийн хоёрдугаар /1852/ онд эхлэн Жанрайсэг, Махгал, Дарь-эх, Гүнрэг зэрэг хурлыг тогтоов.Арваннэгдүгээр /1861/ онд Махгалын дончид эхлэн тогтоож, Ганжуур, Данжуур судар залж хуруулав.Бүрэнт Засагчийн аравдугаар /1871/ онд Гүнрэг Зурхай тэргүүтэн хурлуудыг тогтоов.Хориндолоодугаар /1901/ онд бэйс Чимэддэлэгийн үед Чойр хурлыг тогтоов.Эдгээр хурлыг одоо үргэлжлэн хурсаар буй...” гэсэн 1919 оны 1-р сарын 23-ний өдөр огноолсон баримт хадгалагдаж байна.20-р зууны эхэн үеэр Хотонтын хүрээ нь 200 гаруй ламтай, 4 жастай, 10-12 сүм дуган дацантай хурал номын газар байжээ.Мөн хүрээний амьдралыг дагаж суурьшсан борчууд /цөөхөн малтай буюу малгүй өрх иргэд мөн / Хятадын худалдааны мухлаг энд үйл ажиллагаа явуулж байв.Хотонтын хүрээ нь 75 баг бүхий Цам гарах, Хайлан хурах, Майдар эргэх, Сор залах, Нүгнээ сахих, Ганжуур эргэх зэрэг шашин номын зан үйлийг тогтоосон дэг жаягын дагуу тогтмол цаг хугацаанд хийдэг байжээ.Уг хүрээ Ооромбо гэгээний хүрээ, Өөлд бэйсийн хүрээтэй нилээд холбоотой ажиллаж байсан ба Эрдэнэзуу хийдийн дэгтэй байжээ. Холбогдох эх сурвалж: 1.Архангай аймгийн Хотонт сумын 4-р багийн иргэн өндөр настан Сосорбурам гуайтай хийсэн ярилцлагаас 2007.07.03/ 2.Ч.Банзрагч Б.Сайнхүү “Монголын хүрээ хийдийн түүх” УБ 2004

Description of location :
The site is located north of the ger district which is north east of Khotont sum center. East of the site is Tsengeliin bulag spring, north are two stone monuments (khirgisuur) and south (40 m.) is a ger district.

GPS readings :
North 47° 11’  East 102°  09’

Revived temple on site :
No

Status of site at time of survey :
From 1960-1990, there was a ger district on the site, thus, the site is not distinguishable from the ruins of household buildings.

Date of founding the monastery/temple :
1830-d on

Date of closing and destroying the monastery :
Огноо хаагдсан: 1937 on - Ярилцлагын дугаар:
Огноо нураагдсан:: 1940-d on - Ярилцлагын дугаар:

Old monastery/temple revived:
No

Үүсгэн байгуулагч хүний нэр болон цол хэргэм (мэдэгдэж байвал):

Date of Reviving:

Monks in Old Temple :
around 150 monks
around 150 monks

Form Number :
АРХТ 060

Survey Team :
Team E

Газрын зураг / Map